bote.web.tr

Yükleniyor…

     PDF Merkezi Ana site ↗
    Bölüm Rehberi

    Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?

    Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi hangi sınıflarda zorunlu, neyi amaçlar, hangi öğretmen okutur? Avrupa'daki bilişim eğitimiyle karşılaştırmalı rehber.

    4 dk okuma
    Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur? yazısının kapak görseli

    Ortaokula başlayan her öğrencinin karşılaştığı derslerden biri Bilişim Teknolojileri ve Yazılım (BTY). Veliler dersi çoğu zaman "kodlama dersi" olarak biliyor. Bu yazıda dersin yapısını, kimin okuttuğunu ve Avrupa'daki bilişim eğitimiyle nasıl karşılaştırılabileceğini ele alıyoruz.

    Ders hangi sınıflarda var?

    MEB'in öğretim programı BTY'yi ortaokul ve imam hatip ortaokulu 5. ve 6. sınıflar için tanımlar.[1] Ders bu iki sınıf düzeyinde zorunlu olarak haftada iki saat okutulur; 7. ve 8. sınıflarda ise seçmeli ders olarak yer alır. Haftalık ders saatlerinin güncel dağılımı MEB'in haftalık ders çizelgesinde yayımlanır.[2]

    Program neyi amaçlıyor?

    Öğretim programı ünite temelli bir yapıya sahiptir. Öğrencilerin bilişim teknolojilerini güvenli ve etik biçimde kullanması, iletişim ve iş birliği araçlarından yararlanması, dijital ürün oluşturması ve problem çözme ve programlama becerisi kazanması hedeflenir.[1]

    Bu yaklaşım uluslararası çerçevelerle uyumludur. ABD'de hazırlanan K–12 Bilgisayar Bilimi Çerçevesi, okul düzeyindeki bilgisayar biliminin temel kavramlarını bilgisayar sistemleri, ağlar ve internet, veri ve analiz, algoritmalar ve programlama ile bilişimin etkileri olarak sıralar.[3] Programlama çoğu zaman blok tabanlı araçlarla başlar. MIT'de geliştirilen Scratch, bu yaklaşımın en bilinen örneklerinden biridir ve programlamayı gençlerin kendi projelerini üretebileceği bir etkinlik olarak tasarlar.[4]

    Ünite ünite içerik

    2018 öğretim programı her sınıf düzeyinde beş üniteden oluşur:[1]

    ÜniteNeleri kapsar?
    Bilişim TeknolojileriBilgi ve iletişim teknolojilerinin günlük yaşamdaki önemi ve etkileri, bilgisayar bileşenlerinin çalışma ilkeleri, dosya işlemleri, güncel teknolojiler
    Etik ve GüvenlikBilgi gizliliği ve güvenliği, etik değerler, dijital vatandaşlık
    İletişim, Araştırma ve İş BirliğiEtkili arama yapma, doğru bilgiye ulaşma ve paylaşma, iletişim teknolojileriyle iş birliği
    Ürün OluşturmaFarklı yazılımlarla dijital ürünler tasarlama ve geliştirme
    Problem Çözme ve ProgramlamaAlgoritma tasarlama; değişken, atama, sıralı mantık, karar yapısı, döngü ve fonksiyon kullanma

    Tablo, dersin neden "kodlama dersi" olarak anılmasının eksik kaldığını gösteriyor: programlama beş üniteden yalnızca biri. Diğer dört ünite öğrencinin teknolojiyi anlaması, güvenli kullanması, onunla araştırma yapması ve ürün ortaya koyması üzerine kurulu.

    MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında öğretim programlarını yeniledi; dersin güncel programı ve kazanımları bakanlığın program sayfasında yayımlanıyor.[5] Okulunuzda hangi programın uygulandığını ve güncel kazanımları bu sayfadan takip etmenizi öneririz.

    Dersi kim okutur?

    Bir öğretmenin hangi dersleri okutacağı MEB'in Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları'ndaki çizelgelerle belirlenir. 2025'te yapılan değişiklikle genel ilköğretim ve ortaöğretim kurumları için ayrı bir Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri atama alanı oluşturuldu; Bilişim Teknolojileri alanı ise mesleki ve teknik eğitim kurumlarıyla ilişkilendirildi.[6] Bu alanlara öğretmen yetiştiren lisans programı hakkında daha fazla bilgi için bilgisayar öğretmeni nasıl olunur? yazımıza bakabilirsiniz.

    Avrupa'da durum ne?

    Eurydice ağının 2022 raporu, Türkiye dahil 39 eğitim sisteminde okul bilişim eğitimini karşılaştırır. Rapora göre bilişim bazı sistemlerde ayrı bir ders olarak, bazılarında ise diğer derslerin içine yerleştirilerek öğretiliyor. Sistemlerin üçte ikisinden fazlası bilişim programlarını güncelleyen reformlar geliştiriyor ya da uyguluyor; bu reformlar sıklıkla yeni ve ayrı bir ders getiriyor.[7] Rapor aynı zamanda bilişim öğretmenlerinin nitelikleri ve yetiştirilmesine de odaklanır. Bu, BÖTE gibi alan programlarının neden önemli olduğunu gösteren bir veridir.

    Dünyadan bir örnek: İngiltere

    Okullarda bilişim eğitimini zorunlu hâle getiren ülkelerin en bilinen örneklerinden biri İngiltere'dir. 2013'te yayımlanan ve 2014'ten itibaren uygulanan ulusal program, computing dersini ilkokuldan ortaöğretimin sonuna kadar dört anahtar evrede zorunlu kıldı. Program; öğrencilerin soyutlama, mantık, algoritmalar ve veri gösterimi gibi bilgisayar biliminin temel ilkelerini anlamasını, problemleri bilgi işlemsel olarak çözümlemesini ve bilgi teknolojilerini sorumlu, yetkin ve yaratıcı biçimde kullanmasını hedefler.[8]

    İngiltere örneğinin Türkiye için ilginç yanı, programın bilgisayar bilimini, bilgi teknolojilerini ve dijital okuryazarlığı tek bir ders çatısı altında birleştirmesidir. BTY dersinin beş ünitesi de benzer biçimde bu üç alanı birlikte kapsar.

    Ders sınıfta nasıl işlenir?

    BTY, ezbere dayalı bir ders olarak tasarlanmamıştır. Program öğrencinin ürün ortaya koymasını önemser: bir sunum, basit bir animasyon, bir oyun ya da bir problemi çözen kısa bir program.[1] Bu nedenle ders çoğunlukla proje temelli ilerler. Tipik bir ünite şöyle akabilir:

    1. Problemi tanımlama: Öğretmen gerçek hayattan bir durum sunar; örneğin okul kütüphanesindeki kitapların takibi.
    2. Planlama: Öğrenciler problemi küçük parçalara ayırır ve çözüm adımlarını yazar.
    3. Üretim: Blok tabanlı bir araçla ya da uygun bir yazılımla çözüm geliştirilir.
    4. Test ve paylaşım: Ürün sınıfta denenir, hatalar birlikte ayıklanır.

    Bu akış, dersin yalnızca bir araç kullanımı eğitimi olmadığını, aynı zamanda planlama ve iş birliği becerisi kazandırmayı hedeflediğini gösterir. Bilgisayarsız, blok tabanlı ve robotik kodlamanın etkileri üzerine araştırmalar için Kodlama eğitimi nedir? yazısına bakabilirsiniz.

    Etik ve güvenlik neden bu derste?

    Ortaokul çağındaki öğrenciler sosyal medya ve çevrim içi oyunlarla erken yaşta tanışıyor. Bu nedenle dersin güvenlik boyutu en az programlama kadar önemlidir. Avrupa Birliği'nin vatandaşlar için dijital yetkinlik çerçevesi DigComp 2.2, güvenliği ayrı bir yetkinlik alanı olarak tanımlar: cihazları korumak, kişisel verileri ve mahremiyeti korumak, sağlığı ve iyi oluşu korumak ve çevreyi korumak.[9] BTY'deki etik ve güvenlik konuları bu yaklaşımla örtüşür. Öğrencinin güçlü bir parola oluşturmayı, kişisel bilgilerini paylaşmadan önce düşünmeyi ve ekran süresini dengelemeyi öğrenmesi, ileride kazanacağı teknik becerilerin de zeminini oluşturur.

    Veliler ve öğrenciler için öneriler

    • Kodlamayı tek hedef görmeyin. Program güvenli internet kullanımı ve dijital ürün oluşturmayı da kapsar.
    • Evde küçük projeler deneyin. Blok tabanlı araçlar, ders dışında da ücretsiz olarak kullanılabilir.
    • Etik ve güvenlik konularını konuşun. Ekran süresi, gizlilik ve siber zorbalık ders kapsamındaki güncel konulardır.

    Özet

    • Bilişim Teknolojileri ve Yazılım (BTY) dersi ortaokul 5. ve 6. sınıflarda zorunlu, 7. ve 8. sınıflarda seçmelidir.
    • Öğretim programı ünite temellidir; problem çözme ve programlama programın merkezindedir.
    • Genel okullarda bu tür bilişim derslerini hangi alanın okutacağını MEB'in öğretmenlik esasları belirler.
    • Avrupa'da eğitim sistemlerinin üçte ikisinden fazlası okul bilişim programlarını güncelliyor.

    Sonuç

    BTY, ortaokuldaki tek zorunlu bilişim dersi olarak öğrencilerin dijital dünyaya ilk sistemli girişini sağlar. Dersin başarısı, alanında yetişmiş öğretmenlere bağlıdır. Dersin temelindeki düşünme becerisini merak ediyorsanız bilgi işlemsel düşünme nedir? yazımızı okuyabilirsiniz.

    Sık sorulan sorular

    Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi zorunlu mu?

    Ortaokulda 5. ve 6. sınıflarda zorunlu, 7. ve 8. sınıflarda seçmelidir. Haftalık ders saatleri MEB'in haftalık ders çizelgesiyle belirlenir; güncel çizelgeyi kontrol edin.

    BTY dersi haftada kaç saat?

    5. ve 6. sınıflarda zorunlu ders olarak haftada 2 saattir. Çizelgeler zaman zaman güncellendiği için okulunuzun uyguladığı güncel haftalık ders çizelgesine bakın.

    Bilişim dersine hangi öğretmen girer?

    Hangi alandaki öğretmenin hangi dersi okutacağı MEB'in Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları'ndaki çizelgelerle belirlenir. 2025'ten itibaren genel okullar için Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri, mesleki ve teknik eğitim kurumları için Bilişim Teknolojileri alanı bulunuyor.

    BTY dersinde neler öğretilir?

    Program ünite temellidir. Bilişim teknolojilerinin güvenli ve etik kullanımı, iletişim ve iş birliği, ürün oluşturma ile problem çözme ve programlama programın başlıca konularıdır.

    Kodlama dersi ile BTY aynı şey mi?

    Günlük dilde BTY dersi sıkça kodlama dersi olarak anılır. Oysa programlama dersin önemli bir parçası olsa da tamamı değildir; güvenli teknoloji kullanımı ve dijital ürün oluşturma da dersin kapsamındadır.

    Avrupa'da okullarda bilişim dersi var mı?

    Evet. Eurydice'nin 2022 raporu, bilişimin bazı ülkelerde ayrı bir ders olarak, bazılarında diğer derslere entegre biçimde öğretildiğini ve sistemlerin üçte ikisinden fazlasının programlarını güncellediğini gösteriyor.

    Kaynaklar

    1. 1

      MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2018). Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi (5 ve 6. Sınıflar) Öğretim Programı. ↑ Metinde: abcç

    2. 2

      MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025). İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi, Karar No: 4. ↑ Metinde göster

    Tümünü gör · 7 kaynak dahaDaha az göster
    1. 3

      K–12 Computer Science Framework Steering Committee (2016). K–12 Computer Science Framework. ↑ Metinde göster

    2. 4

      Resnick, M. vd. (2009). Scratch: Programming for All. Communications of the ACM, 52(11), 60–67. ↑ Metinde göster

    3. 5

      Millî Eğitim Bakanlığı (t.y.). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). ↑ Metinde göster

    4. 6

      MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025). Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları (Aralık 2025 güncel metni ve çizelgeler). ↑ Metinde göster

    5. 7

      European Commission / EACEA / Eurydice (2022). Informatics Education at School in Europe. Publications Office of the European Union. ↑ Metinde göster

    6. 8

      Department for Education (Birleşik Krallık) (2013). National Curriculum in England: Computing Programmes of Study. ↑ Metinde göster

    7. 9

      Vuorikari, R., Kluzer, S. ve Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union. ↑ Metinde göster

    Atıf

    APA 7

    BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. BÖTE Blog. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi

    BibTeX

    @online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}

    Sitene göm

    Atıf kartını kendi sitenize ya da ders sayfanıza ekleyin. Kart APA 7 ve BibTeX kaydını birlikte taşır.

    Her sitede çalışır, JavaScript gerektirmez; bağlantı arama motorlarınca da görülür.

    <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi">
  <p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi">Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?</a></strong> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>@online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}</pre>
  </details>
</blockquote>

    Hazır atıf kartı; yazı güncellendiğinde kart da kendiliğinden güncellenir.

    <iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi"
  title="Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?: atıf kartı (BÖTE Blog)"
  width="100%" height="360" loading="lazy"
  style="border:0;max-width:680px"></iframe>

    README, GitHub, Notion ve statik site üreticileri için.

    > **[Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?](https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi

```bibtex
@online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}
```

    React ve Next.js bileşeni.

    const bibtex = `@online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}`;

export function BoteAtif() {
  return (
    <blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi">
      <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi"><strong>Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
      <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi</p>
      <details>
        <summary>BibTeX</summary>
        <pre>{bibtex}</pre>
      </details>
    </blockquote>
  );
}

    Vue 3 tek dosya bileşeni (Nuxt ile de çalışır).

    <script setup>
const bibtex = `@online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<template>
  <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi">
    <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi"><strong>Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
    <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi</p>
    <details>
      <summary>BibTeX</summary>
      <pre>{{ bibtex }}</pre>
    </details>
  </blockquote>
</template>

    Svelte ve SvelteKit bileşeni.

    <script>
  const bibtex = `@online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi">
  <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi"><strong>Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>{bibtex}</pre>
  </details>
</blockquote>

    Atıf verisini JSON olarak çekip sayfaya ekler.

    // Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi.json");
const atif = await yanit.json();

const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib);

    APA 7 metnini yazdırır, BibTeX kaydını .bib dosyasına ekler.

    import requests

atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi.json", timeout=10).json()

print(atif["apa"])  # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
    bib.write(atif["bibtex"] + "\n")  # BibTeX

    biblatex ile APA 7 biçeminde kaynakça.

    % 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
%    @online{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi,
%      author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
%      title        = {Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Nedir, Kim Okutur?},
%      organization = {BÖTE Blog},
%      year         = {2026},
%      date         = {2026-09-25},
%      url          = {https://bote.web.tr/blog/bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi},
%      langid       = {turkish}
%    }

% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-bilisim-teknolojileri-ve-yazilim-dersi}.
\printbibliography
\end{document}
    Nasıl eklenir? JSON verisi

    Yayın tarihi:

    Bunlar da ilginizi çekebilir