Algoritma, BTY dersinde yılın en büyük temasının ilk konusu: programlamaya geçmeden önce bir problemi adım adım çözmeyi öğrenmek. Bu yazı algoritmanın ne olduğunu, akış şemasının nasıl çizildiğini, temel yapıları ve Maarif Modeli 5. sınıf programındaki kazanımları örneklerle anlatıyor.[1]
Algoritma nedir?
Algoritma, bir problemi çözmek ya da bir işi yapmak için izlenen, sırası belli ve sonlu işlem adımlarıdır. Günlük hayatta sürekli algoritma kullanırız: yemek tarifi, yol tarifi, sabah okula hazırlanma sırası. Bilgisayar da bir işi ancak böyle açık adımlarla yapabilir; bu adımlar program içinde komut olarak yazılır.[1]
Wing, problemi bir bilgisayarın (ya da insanın) çalıştırabileceği adımlara dönüştürme becerisine bilgi işlemsel düşünme adını verip bunun yalnız bilgisayar bilimcilerine değil herkese gereken temel bir beceri olduğunu savundu.[2] Grover ve Pea'nın okul düzeyindeki derlemesinde algoritmik düşünme, soyutlama ve hata ayıklama bu becerinin temel bileşenleri arasında sayılıyor.[3]
BTY programında algoritma kazanımları
- sınıf Yazılım Tasarımı ve Programlama temasının ilk iki öğrenme çıktısı algoritmayla ilgili:[1]
| Kazanım | Adımlar |
|---|---|
| BTY.5.6.1. Problem çözümü için algoritmik düşünebilme | a) Günlük yaşamda bir problem belirler. b) Problemin girdi ve çıktılarını belirler. c) Çözüm adımlarını listeler. ç) İşlem adımlarını akış şemasıyla gösterir. |
| BTY.5.6.2. Algoritma oluşturmada test edebilme-hata ayıklayabilme | a) Geliştirdiği algoritmayı test eder. b) Hataları ayıklayarak algoritmayı kullanıma hazır hâle getirir. |
Program algoritma yazımında dikkat edilecek kuralları da sayıyor: başla ile başlamak, basit dil kullanmak, adım adım sıralamak, emir cümlesi kullanmak.[1] Temanın tamamı için BTY 5. sınıf konuları.
Girdi ve çıktı
Her problemin bir girdisi (çözüm için kullandıklarımız) ve bir çıktısı (çözüm sonunda elde ettiğimiz) vardır. Program bu kavramları "Bir problemi çözerken neler kullanırız ve çözüm sonunda ne elde ederiz?" sorusuyla açıyor.[1]
| Problem | Girdi | Çıktı |
|---|---|---|
| Okula kaç dakikada geldiğimi bulmak | Evden çıkış saati, okula varış saati | Yol süresi (dakika) |
| Çay demlemek | Su, çay, demlik | Demlenmiş çay |
| Ders notu ortalaması | Sınav notları | Ortalama |
Örnek algoritma: Okula zamanında gitmek
Programın kullandığı örnek problem: "Sabah okula zamanında gitmekte zorlanıyorum." Önce problem tanımlanıyor, nedenleri belirleniyor, çözüm yolları düşünülüyor, en uygun çözüm seçilip uygulanıyor.[1] Sonuçta yazılabilecek basit bir algoritma:
- Başla.
- Alarmı 07.00'ye kur.
- Alarm çalınca kalk.
- Hazırlan ve kahvaltı et.
- Saat 07.40 oldu mu? Olmadıysa 4. adıma devam et; olduysa çantanı al.
- Evden çık.
- Bitir.
Bu algoritmada üç temel yapının üçü de görülebiliyor:
- Sıralı yapı: Adımlar sırayla uygulanır (1, 2, 3...).
- Karar yapısı: "Saat 07.40 oldu mu?" sorusunun cevabına göre farklı yol izlenir.
- Döngü: Koşul sağlanana kadar bir adım tekrarlanır.
Program da öğrencilerin daha önce oluşturdukları sıralı, döngüsel ve karar yapılı algoritmaları akış şemasına dönüştürmesini istiyor.[1]
Akış şeması nedir, sembolleri nelerdir?
Akış şeması, algoritmanın adımlarını sembollerle ve yön oklarıyla gösteren çizimdir. Program akış şemasının temel bileşenlerini başlangıç, işlem, karar, yön oku ve bitiş olarak sayıyor; öğrenciler şemalarını kelime işlemci programında ya da teknolojik altyapı yoksa kâğıt üzerinde çiziyor.[1] Yaygın gösterimde kullanılan semboller:
| Sembol | Şekil | Anlamı |
|---|---|---|
| Başla / Bitir | Oval (yuvarlatılmış dikdörtgen) | Algoritmanın başı ve sonu |
| Girdi / Çıktı | Paralelkenar | Veri alma ya da sonucu yazdırma |
| İşlem | Dikdörtgen | Hesaplama, atama, yapılan iş |
| Karar | Eşkenar dörtgen | Evet/hayır sorusu; iki yol çıkar |
| Yön oku | Ok | Adımların sırası |
Akış şeması çizerken her şema tek bir "Başla" ile açılır ve en az bir "Bitir"e ulaşır; karar sembolünden çıkan iki okun hangisinin "evet", hangisinin "hayır" olduğu üzerine yazılır.
Test etme ve hata ayıklama
Algoritmayı yazmak işin yarısı. Program bunu "Bir yemek veya yol tarifi oluşturduğumuzda doğru çalışıp çalışmadığını nasıl anlarız?" sorusuyla açıyor: öğrenciler kendi algoritmalarını birebir uygulayarak hangi adımların eksik ya da hatalı olduğunu test ediyor, sonuçları sınıfla paylaşıp geri bildirim alıyor, hataları ayıklayıp algoritmayı kullanıma hazır hâle getiriyor. Program, hataları fark edip düzeltmenin bir öğrenme süreci olduğunu kavramayı amaçlıyor.[1]
Yukarıdaki örnekte bir test şunu gösterebilir: kahvaltı uzarsa 5. adımdaki döngü öğrenciyi geç bırakır; çözüm, kahvaltı saatine de bir sınır koymak. İşte hata ayıklama bu.
Algoritmadan programlamaya
Algoritma ve akış şeması, blok tabanlı programlamanın temeli. 5. sınıfın aynı temasında öğrenciler sabit, değişken ve operatör kavramlarını öğrenip blok tabanlı ortamda sıralı komutlarla algoritma oluşturuyor.[1] Scratch gibi blok tabanlı ortamlarda bloklar yalnız sözdizimsel olarak anlamlı biçimde birbirine oturuyor; bu da öğrencinin yazım hatalarıyla değil algoritmanın kendisiyle uğraşmasını sağlıyor.[4]
Programlama öğreniminin başka becerilere aktarımını inceleyen meta-analiz, programlama öğrenen öğrencilerin özellikle problem çözme ve mantıksal akıl yürütme gibi yakın becerilerde kazanım gösterdiğini buldu.[5] ISTE de öğrencilerden "bilgi işlemsel düşünür" olarak problemleri adımlara bölmelerini ve algoritmik düşünmeyi kullanmalarını bekliyor.[6] Programın resmî sayfası temaya göre içerikleri sunuyor.[7] Sonraki adım için blok tabanlı programlama.
Özet
- Algoritma, bir problemi çözmek için izlenen, sırası belli, sonlu işlem adımları.
- Akış şeması, algoritmanın sembollerle çizilmiş hâli: başla/bitir, işlem, karar, girdi/çıktı ve yön okları.
- Üç temel yapı: sıralı, karar yapılı (eğer... ise) ve döngüsel (tekrar eden) algoritmalar.
- BTY 5. sınıfta BTY.5.6.1 (algoritmik düşünme) ve BTY.5.6.2 (test ve hata ayıklama) kazanımları.
- Algoritmayı test etmek ve hata ayıklamak algoritma yazmanın parçası.
Sık sorulan sorular
Algoritma nedir?
Bir problemi çözmek ya da bir işi yapmak için izlenen, sırası belli ve sonlu işlem adımlarıdır. Yemek tarifi ya da yol tarifi günlük hayattaki algoritma örnekleridir.
Akış şeması nedir?
Algoritmanın adımlarını sembollerle ve yön oklarıyla gösteren çizimdir. Başla ve bitir, işlem, karar ve girdi-çıktı sembolleri kullanılır.
Akış şemasında karar sembolü hangisi?
Yaygın gösterimde karar eşkenar dörtgenle çizilir; içine evet ya da hayır cevabı olan bir soru yazılır ve iki ok çıkar.
Algoritma yazarken nelere dikkat edilir?
BTY programına göre başla ile başlamak, basit dil kullanmak, adım adım sıralamak ve emir cümlesi kullanmak; sonunda algoritmayı test etmek.
Algoritmada hata ayıklama ne demek?
Algoritmayı adım adım uygulayıp eksik ya da yanlış adımları bulmak ve düzeltmektir. BTY.5.6.2 öğrenme çıktısı bu beceriyi kazandırır.
Algoritma kaçıncı sınıf konusu?
Maarif Modeli BTY programında 5. sınıf, Yazılım Tasarımı ve Programlama temasında; 6. sınıfta blok tabanlı programlamayla devam eder.
Kaynaklar
Kaynakça ayarları
İkisi de varsayılan olarak kapalıdır; seçiminiz bu tarayıcıda hatırlanır.
- 1
Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (5 ve 6. Sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2025. ↑ Metinde: abcçdefgğh
Kaynak 1Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (5 ve 6. Sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2025
Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025).
Temalar, öğrenme çıktıları, ders saatleri ve yüzdeleri; öğrenme-öğretme uygulamaları ve değerlendirme önerileri.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Giriş
- Algoritma nedir?
- BTY programında algoritma kazanımları · 2 atıf
- Girdi ve çıktı
- Örnek algoritma: Okula zamanında gitmek · 2 atıf
- Akış şeması nedir, sembolleri nelerdir?
- Test etme ve hata ayıklama
- Algoritmadan programlamaya
- 2
Wing, J. M. (2006). Computational thinking. Communications of the ACM, 49(3), 33–35. ↑ Metinde göster
Kaynak 2Computational thinking
Wing, J. M. (2006). Communications of the ACM, 49(3), 33–35.
Bilgi işlemsel düşünmenin herkes için temel bir beceri olduğu görüşü.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗
Tümünü gör · 5 kaynak dahaDaha az göster
- 3
Grover, S. ve Pea, R. (2013). Computational thinking in K–12: A review of the state of the field. Educational Researcher, 42(1), 38–43. ↑ Metinde göster
Kaynak 3Computational thinking in K–12: A review of the state of the field
Grover, S. ve Pea, R. (2013). Educational Researcher, 42(1), 38–43.
Okul düzeyinde bilgi işlemsel düşünmenin bileşenleri (soyutlama, algoritma, hata ayıklama vb.).
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 4
Resnick, M., Maloney, J., Monroy-Hernández, A. ve diğerleri (2009). Scratch: Programming for all. Communications of the ACM, 52(11), 60–67. ↑ Metinde göster
Kaynak 4Scratch: Programming for all
Resnick, M., Maloney, J., Monroy-Hernández, A. ve diğerleri (2009). Communications of the ACM, 52(11), 60–67.
Blok tabanlı programlama ortamı Scratch'in tasarım ilkeleri; bloklar yalnız sözdizimsel olarak anlamlı biçimde birleşir.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 5
Scherer, R., Siddiq, F. ve Sánchez Viveros, B. (2019). The cognitive benefits of learning computer programming: A meta-analysis of transfer effects. Journal of Educational Psychology, 111(5), 764–792. ↑ Metinde göster
Kaynak 5The cognitive benefits of learning computer programming: A meta-analysis of transfer effects
Scherer, R., Siddiq, F. ve Sánchez Viveros, B. (2019). Journal of Educational Psychology, 111(5), 764–792.
Programlama öğreniminin diğer bilişsel becerilere aktarımını inceleyen meta-analiz.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 6
International Society for Technology in Education (ISTE) (2016). ISTE Standards: For Students. ↑ Metinde göster
Kaynak 6ISTE Standards: For Students
International Society for Technology in Education (ISTE) (2016).
Öğrenciler için dijital vatandaş, bilgi oluşturucu, bilgi işlemsel düşünür gibi yedi rol.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 7
Millî Eğitim Bakanlığı (2026). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programı sayfası). ↑ Metinde göster
Kaynak 7Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programı sayfası)
Millî Eğitim Bakanlığı (2026).
Programın resmî sayfası; temalara göre içerik.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗
Atıf
APA 7
BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. BÖTE Blog. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi
BibTeX
@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
} Sitene göm
Atıf kartını kendi sitenize ya da ders sayfanıza ekleyin. Kart APA 7 ve BibTeX kaydını birlikte taşır.
Her sitede çalışır, JavaScript gerektirmez; bağlantı arama motorlarınca da görülür.
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi">
<p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi">Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı</a></strong> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
}</pre>
</details>
</blockquote> Hazır atıf kartı; yazı güncellendiğinde kart da kendiliğinden güncellenir.
<iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/algoritma-ve-akis-semasi"
title="Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı: atıf kartı (BÖTE Blog)"
width="100%" height="360" loading="lazy"
style="border:0;max-width:680px"></iframe> README, GitHub, Notion ve statik site üreticileri için.
> **[Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı](https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi
```bibtex
@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
}
``` React ve Next.js bileşeni.
const bibtex = `@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
}`;
export function BoteAtif() {
return (
<blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi"><strong>Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{bibtex}</pre>
</details>
</blockquote>
);
} Vue 3 tek dosya bileşeni (Nuxt ile de çalışır).
<script setup>
const bibtex = `@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
}`;
</script>
<template>
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi"><strong>Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{{ bibtex }}</pre>
</details>
</blockquote>
</template> Svelte ve SvelteKit bileşeni.
<script>
const bibtex = `@online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-10-31},
url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
langid = {turkish}
}`;
</script>
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi"><strong>Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{bibtex}</pre>
</details>
</blockquote> Atıf verisini JSON olarak çekip sayfaya ekler.
// Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/algoritma-ve-akis-semasi.json");
const atif = await yanit.json();
const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib); APA 7 metnini yazdırır, BibTeX kaydını .bib dosyasına ekler.
import requests
atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/algoritma-ve-akis-semasi.json", timeout=10).json()
print(atif["apa"]) # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
bib.write(atif["bibtex"] + "\n") # BibTeX biblatex ile APA 7 biçeminde kaynakça.
% 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
% @online{bote-algoritma-ve-akis-semasi,
% author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
% title = {Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı},
% organization = {BÖTE Blog},
% year = {2026},
% date = {2026-10-31},
% url = {https://bote.web.tr/blog/algoritma-ve-akis-semasi},
% langid = {turkish}
% }
% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-algoritma-ve-akis-semasi}.
\printbibliography
\end{document} Yayın tarihi:
Bu yazı faydalı oldu mu?
Yorumlar
Henüz yorum yok.




