Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi

Dosya uzantıları nelerdir: .docx, .pdf, .jpg, .png, .mp3, .txt ne demek? Dosya ve klasör işlemleri, adlandırma, sıkıştırma; BTY 5. sınıf konusu.

BÖTE Editör EkibiYazar 31 Ekim 2026 3 dk okuma

AI ile Özetle

Masaüstü dosyalarla dolu bir bilgisayarda aranan belgeyi bulmak zordur. BTY 5. sınıf programı dosya ve klasör yönetimini tam da bu soruyla açıyor: "Bu masaüstünde aranılan bir belgenin bulunması zor olur mu?"^[1] Bu yazı dosya ve klasör kavramlarını, dosya uzantılarını, temel işlemleri ve sıkıştırmayı anlatıyor.

BTY programında dosya ve klasör

sınıfın ilk temasında BTY.5.1.6 "Dosya ve klasör yönetimi ile ilgili temel işlemlerle çalışabilme" öğrenme çıktısı üç adımdan oluşuyor:^[1]

Adım	Öğrencinin yaptığı
a	Temel dosya ve klasör düzenleme işlemlerini belirler
b	Temel dosya ve klasör düzenleme işlemlerini kullanır
c	Dosya ve klasör sıkıştırma işlemlerini verimlilik kapsamında değerlendirir

Yılın tamamı için BTY 5. sınıf konuları.

Dosya ve klasör nedir?

Dosya, bilgisayarda saklanan bir veri birimidir: bir belge, bir fotoğraf, bir şarkı. Klasör ise dosyaları (ve başka klasörleri) bir arada tutan kaptır; tıpkı kâğıtların konduğu dosya kutuları gibi. Program düzen için üç yöntem öneriyor: dosyaları bir araya toplamak, gruplandırmak ve anlamlı, tarih bilgisi içerecek şekilde adlandırmak. Dosya türleri (metin, görüntü, ses) ve klasör yapısının önemi de bu sunumda anlatılıyor.^[1]

İç içe klasörlerden oluşan bu yapıya dizin yapısı denir. Örnek bir okul düzeni:

Okul
- Türkçe
- Matematik
- BTY
  - Sunumlar
  - Belgeler

Temel dosya ve klasör işlemleri

Programda öğretmen etkileşimli tahtada şu işlemleri gösteriyor, öğrenciler de bir görev listesine göre uyguluyor: klasör oluşturma, dosya taşıma, dosya adını değiştirme, dosya silme ve dosya arama; ayrıca dosyaları türlerine ve oluşturulma ya da son güncellenme tarihlerine göre düzenleme.^[1]

İşlem	Ne işe yarar?
Yeni klasör	Dosyaları gruplamak için kap açar
Kopyala	Dosyanın bir benzerini başka yere koyar, asıl yerinde kalır
Taşı (kes)	Dosyayı başka yere götürür
Yeniden adlandır	Dosyaya anlamlı bir ad verir
Sil	Dosyayı geri dönüşüm kutusuna gönderir
Ara	Ad ya da türe göre dosya bulur
Sırala	Ada, türe, tarihe ya da boyuta göre dizer

Adlandırma kuralı. Programın 5. sınıf kelime işlemci etkinliğinde önerdiği biçim iyi bir örnek: ogrenci_adi_tarih_etkinlik_adi.docx. Belgeler öğrencilerin oluşturdukları klasörlerde, konuyu tanımlayan adlarla ve farklı biçimlerde (.docx, .odt, .pdf, .txt) kaydediliyor.^[1] Türkçe karakter ve boşluk yerine alt çizgi kullanmak, dosyaların farklı cihazlarda sorunsuz açılmasına yardım eder.

Dosya uzantıları nelerdir?

Dosya uzantısı, dosya adındaki son noktadan sonra gelen kısımdır. Program öğrencilerin her uzantı için dosyanın hangi programla açılacağını, hangi tür veri içerdiğini ve ne amaçla kullanıldığını açıklamasını istiyor; örnek olarak .txt, .jpg, .mp3, .docx, .odt, .ogg ve .png uzantılarını sayıyor.^[1] Yaygın uzantılar:

Tür	Uzantılar	Not
Düz metin	.txt	Biçimlendirme yok, her yerde açılır
Belge	.docx, .odt, .rtf	Düzenlenebilir belge
Sabit belge	.pdf	Her cihazda aynı görünür
Görüntü	.jpg, .png	JPG fotoğraf için, PNG saydamlık ve çizim için
Ses	.mp3, .ogg, .wav
Video	.mp4
Sunum	.pptx, .odp
Tablo	.xlsx, .ods, .csv	CSV düz metin tablodur
Sıkıştırılmış	.zip	Birden çok dosyayı tek pakette toplar

ABD Kongre Kütüphanesi'nin dijital biçimler kataloğu bu biçimlerin her birinin özelliklerini ve uzun süre saklamaya uygunluğunu ayrıntılı olarak açıklıyor.^[2] .odt, .odp ve .ods uzantıları ise OASIS'in açık belge standardı OpenDocument'a ait.^[3]

Güvenlik notu. Uzantı, dosyanın ne olduğunu anlamanın da yolu: "odev.pdf.exe" gibi çift uzantılı bir dosya aslında bir programdır ve zararlı olabilir. Ayrıntı için siber güvenlik ve güçlü şifre.

Dosya sıkıştırma nedir?

Program sıkıştırmayı somut bir deneyle anlatıyor: öğretmen bir çöp poşetine alabileceğinden fazla gazete kâğıdı sığdırmaya çalışıyor; öğrenciler verimlilik ve kaynak yönetimini tartışıyor. Ardından önceden hazırlanmış dosyaları alanı azalmış bir taşınabilir belleğe kaydetmeye çalışıp "yeterli alan yok" mesajını görüyorlar. Sıkıştırmanın ne olduğu ve neden kullanıldığı anlatıldıktan sonra sıkıştırılmış dosyaların aynı belleğe sığdığı gösteriliyor.^[1]

Sıkıştırmanın iki faydası var: depolama alanından tasarruf ve dosya göndermeyi kolaylaştırma. Bazı biçimler (JPG, MP3, MP4) zaten sıkıştırılmış olduğundan bunları .zip içine koymak boyutu çok az küçültür; metin belgeleri ise belirgin biçimde küçülür.^[2]

Taramadan dijitale

Aynı kazanımda öğrenciler bir belgenin tarayıcı, telefon ya da tabletle taranıp bilgisayara aktarılmasını adım adım izliyor; böylece bilginin fiziksel dünyadan dijital ortama nasıl geçtiğini görüyor.^[1] DigComp 2.2 de dijital içeriği yönetmeyi ve düzenlemeyi temel dijital yetkinlikler arasında sayıyor;^[4] ISTE ise öğrencinin dijital araçlarla bilgiyi düzenleyen bir "bilgi oluşturucu" olmasını bekliyor.^[5] Temaya göre içerikler programın resmî sayfasında.^[6]

Özet

Dosya, bilgisayarda saklanan veri birimi; klasör, dosyaları gruplayan kap.
Dosya uzantısı, adın sonundaki noktadan sonraki kısım: dosyanın türünü ve hangi programla açılacağını gösterir.
Temel işlemler: klasör oluşturma, taşıma, kopyalama, yeniden adlandırma, silme, arama.
İyi adlandırma: anlamlı ve tarihli ad (örnek: ad_tarih_etkinlik.docx).
Sıkıştırma dosyaları küçültür; BTY 5. sınıfta BTY.5.1.6 kazanımı.

Sık sorulan sorular

Dosya uzantısı nedir?

Dosya adının sonundaki noktadan sonra gelen kısımdır (.docx, .jpg gibi). Dosyanın türünü ve bilgisayarın onu hangi programla açacağını gösterir.

En yaygın dosya uzantıları nelerdir?

Metin: .txt, .docx, .odt, .pdf. Görüntü: .jpg, .png. Ses: .mp3, .ogg. Video: .mp4. Tablo: .xlsx, .ods, .csv. Sunum: .pptx, .odp. Sıkıştırılmış: .zip.

Dosya ile klasör farkı nedir?

Dosya veriyi taşır (bir belge, bir fotoğraf); klasör ise dosyaları ve başka klasörleri bir arada tutan düzenleme aracıdır.

Dosya sıkıştırma nedir?

Dosya ya da klasörün kapladığı alanı küçültme işlemidir. Depolama alanı yetmediğinde ya da dosyayı göndermeyi kolaylaştırmak için kullanılır; sıkıştırılmış dosya açılınca eski hâline döner.

PDF ile DOCX farkı nedir?

DOCX düzenlenebilir bir kelime işlemci belgesidir; PDF ise her cihazda aynı görünen, genelde son hâli paylaşmak için kullanılan biçimdir.

Dosya ve klasör hangi sınıfın konusu?

Maarif Modeli BTY programında 5. sınıf, ilk temada BTY.5.1.6 "Dosya ve klasör yönetimi ile ilgili temel işlemlerle çalışabilme" kazanımıdır.

Kaynaklar

1
Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (5 ve 6. Sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2025. ↑ Metinde: a b c ç d e f g
Kaynak 1

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı (5 ve 6. Sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2025

Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2025).

Temalar, öğrenme çıktıları, ders saatleri ve yüzdeleri; öğrenme-öğretme uygulamaları ve değerlendirme önerileri.

Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗
2
Library of Congress (2026). Sustainability of Digital Formats: Planning for Library of Congress Collections. ↑ Metinde: a b
Kaynak 2

Sustainability of Digital Formats: Planning for Library of Congress Collections

Library of Congress (2026).

Metin, görüntü, ses, video ve tablo dosya biçimlerinin (PDF, DOCX, ODT, CSV, PNG, MP3 vb.) özellik ve sürdürülebilirlik açıklamaları.

Yazıda kullanıldığı yerler
- Dosya uzantıları nelerdir?
- Dosya sıkıştırma nedir?
Kaynağı aç ↗

Tümünü gör · 4 kaynak dahaDaha az göster

3
OASIS (2021). Open Document Format for Office Applications (OpenDocument) Version 1.3. ↑ Metinde göster
Kaynak 3

Open Document Format for Office Applications (OpenDocument) Version 1.3

OASIS (2021).

Açık belge biçimi standardı: metin (.odt), sunum (.odp) ve hesap tablosu (.ods) dosyaları.

Yazıda kullanıldığı yerler
- Dosya uzantıları nelerdir?
Kaynağı aç ↗
4
Vuorikari, R., Kluzer, S. ve Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union. ↑ Metinde göster
Kaynak 4

DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens

Vuorikari, R., Kluzer, S. ve Punie, Y. (2022). Publications Office of the European Union.

Bilgi ve veri okuryazarlığı, iletişim ve iş birliği, dijital içerik üretimi, güvenlik ve problem çözme alanları.

Yazıda kullanıldığı yerler
- Taramadan dijitale
Kaynağı aç ↗
5
International Society for Technology in Education (ISTE) (2016). ISTE Standards: For Students. ↑ Metinde göster
Kaynak 5

ISTE Standards: For Students

International Society for Technology in Education (ISTE) (2016).

Öğrenciler için dijital vatandaş, bilgi oluşturucu, bilgi işlemsel düşünür gibi yedi rol.

Yazıda kullanıldığı yerler
- Taramadan dijitale
Kaynağı aç ↗
6
Millî Eğitim Bakanlığı (2026). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programı sayfası). ↑ Metinde göster
Kaynak 6

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programı sayfası)

Millî Eğitim Bakanlığı (2026).

Programın resmî sayfası; temalara göre içerik.

Yazıda kullanıldığı yerler
- Taramadan dijitale
Kaynağı aç ↗

Atıf

APA 7

BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. BÖTE Blog. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi

BibTeX

@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}

Sitene göm

Atıf kartını kendi sitenize ya da ders sayfanıza ekleyin. Kart APA 7 ve BibTeX kaydını birlikte taşır.

HTML

Her sitede çalışır, JavaScript gerektirmez; bağlantı arama motorlarınca da görülür.

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi">
  <p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi">Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi</a></strong> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}</pre>
  </details>
</blockquote>

iframe

Hazır atıf kartı; yazı güncellendiğinde kart da kendiliğinden güncellenir.

<iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi"
  title="Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi: atıf kartı (BÖTE Blog)"
  width="100%" height="360" loading="lazy"
  style="border:0;max-width:680px"></iframe>

Markdown

README, GitHub, Notion ve statik site üreticileri için.

> **[Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi](https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi

```bibtex
@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}
```

React

React ve Next.js bileşeni.

const bibtex = `@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}`;

export function BoteAtif() {
  return (
    <blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi">
      <p><a href="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi"><strong>Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
      <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi</p>
      <details>
        <summary>BibTeX</summary>
        <pre>{bibtex}</pre>
      </details>
    </blockquote>
  );
}

Vue

Vue 3 tek dosya bileşeni (Nuxt ile de çalışır).

<script setup>
const bibtex = `@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<template>
  <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi">
    <p><a href="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi"><strong>Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
    <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi</p>
    <details>
      <summary>BibTeX</summary>
      <pre>{{ bibtex }}</pre>
    </details>
  </blockquote>
</template>

Svelte

Svelte ve SvelteKit bileşeni.

<script>
  const bibtex = `@online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-10-31},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi">
  <p><a href="https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi"><strong>Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 31 Ekim). Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>{bibtex}</pre>
  </details>
</blockquote>

JavaScript

Atıf verisini JSON olarak çekip sayfaya ekler.

// Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi.json");
const atif = await yanit.json();

const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib);

Python

APA 7 metnini yazdırır, BibTeX kaydını .bib dosyasına ekler.

import requests

atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi.json", timeout=10).json()

print(atif["apa"])  # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
    bib.write(atif["bibtex"] + "\n")  # BibTeX

LaTeX

biblatex ile APA 7 biçeminde kaynakça.

% 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
%    @online{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi,
%      author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
%      title        = {Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi},
%      organization = {BÖTE Blog},
%      year         = {2026},
%      date         = {2026-10-31},
%      url          = {https://bote.web.tr/blog/dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi},
%      langid       = {turkish}
%    }

% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-dosya-uzantilari-ve-klasor-yonetimi}.
\printbibliography
\end{document}

Nasıl eklenir? JSON verisi

Yayın tarihi: 31 Ekim 2026

Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin Google Haberler'de takip edin

Dosya Uzantıları Nelerdir? Dosya ve Klasör Yönetimi

BTY programında dosya ve klasör

Dosya ve klasör nedir?

Temel dosya ve klasör işlemleri

Dosya uzantıları nelerdir?

Dosya sıkıştırma nedir?

Taramadan dijitale

Özet

Sık sorulan sorular

Dosya uzantısı nedir?

En yaygın dosya uzantıları nelerdir?

Dosya ile klasör farkı nedir?

Dosya sıkıştırma nedir?

PDF ile DOCX farkı nedir?

Dosya ve klasör hangi sınıfın konusu?

Kaynaklar

Atıf

Yayın tarihi: 31 Ekim 2026

Yorumlar

Öne çıkan yazılar

BTY programında dosya ve klasör

Dosya ve klasör nedir?

Temel dosya ve klasör işlemleri

Dosya uzantıları nelerdir?

Dosya sıkıştırma nedir?

Taramadan dijitale

Özet

Sık sorulan sorular

Dosya uzantısı nedir?

En yaygın dosya uzantıları nelerdir?

Dosya ile klasör farkı nedir?

Dosya sıkıştırma nedir?

PDF ile DOCX farkı nedir?

Dosya ve klasör hangi sınıfın konusu?

Kaynaklar

Atıf

Yayın tarihi: 31 Ekim 2026

Yorumlar

Bunlar da ilginizi çekebilir

Algoritma ve Akış Şeması: Örneklerle BTY Konu Anlatımı

Bilgisayar Ağları Nedir? Kablolu ve Kablosuz Bağlantı

Bit ve Byte Nedir? Bellek Birimleri ve Donanım

Blok Tabanlı Programlama Nedir? BTY 5 ve 6. Sınıf

Öne çıkan yazılar