Harezmi Eğitim Modeli, Millî Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) öğrencilerin hayatın içinden seçtikleri bir sorunu farklı bilim alanlarının öğretmenleriyle birlikte çözmeleri için tasarladığı, esas olarak ders saatleri dışında yürütülen disiplinlerarası bir uygulama modelidir.[1] Bu yazı modelin ne zaman, hangi birimde ve hangi ölçekte başladığını, adım adım nasıl işlediğini ve Türkçe ile yabancı alanyazının ne söylediğini toplar. Modelin işleyişine ilişkin ayrıntılar yalnızca MEB belgelerinden alınmıştır; belgeler arasında çelişen yerler ayrıca belirtilir.
Harezmi Eğitim Modeli nedir?
MEB'in çerçeve metni modeli, disiplinlerarası düşünebilen, ezberden uzak, düşündüklerini becerileriyle hayata geçirebilen öğrenciler yetiştirmeyi hedefleyen bir eğitim modeli olarak tanımlar.[2] Kasım 2024 sürümü bu tanıma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumu ekler ve modelin öğrenci merkezli olduğunu, probleme dayalı öğrenme, araştırma ve inceleme ile iş birlikli öğrenme stratejilerini kullandığını belirtir.[1] Maarif Modeli'nin kendisi için Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Ad, MEB'in broşürüne göre 9. yüzyılda yaşamış, algoritma kavramının tarihsel kökenini oluşturan çalışmalarıyla tanınan bilim insanı el-Harezmi'den gelir.[3] Modelin amacı öğrenciler açısından, yaşam problemlerini tanımlayıp Ar-Ge yöntemleriyle iş birliği içinde çözerken algoritmik düşünme, bilişsel ve üst bilişsel, sosyal-duygusal ile pratik ve fiziksel becerilerini geliştirmektir.[1] Belgenin "amaç" bölümü ise daha dar bir ifade kullanır: bilgisayar bilimlerinin diğer bilimlerle ilişkilendirildiği, disiplinlerarası ve beceri odaklı öğretim; bilgisayarsız bilgisayar bilimleri öğretimi için bilgi işlemsel düşünme becerilerinin öğretimi.[1] Bu kavramı ayrıntılı bilmek isteyenler için bilgi işlemsel düşünme nedir? yazısı var.
Model dört ilkeye dayanır:
- Bilgisayar bilimleri, fen ve matematik bilimleri, sosyal bilimler ile sanat ve tasarım ve spor bilimleri eşdeğer şekilde disiplinlerarası yaklaşımla planlanır, uygulanır ve değerlendirilir.
- Hayatın içinden sorunlar, öğretmen rehberliğinde, öğrenciler tarafından veriye dayalı olarak belirlenir.
- Sorunun çözümü için bilgisayarsız etkinlik, blok ya da metin tabanlı programlama, robotik, oyun, yapay zekâ programlama gibi araçlar seçilir.
- Süreç araştırma ve geliştirme yöntemleri rehberliğinde yürütülür.[1]
Kasım 2024 metninin giriş ve kapsam bölümleri dil bilimlerini de alanlar arasında sayar; ilkeler listesi ise önceki metindeki dört alan adıyla durmaktadır.[1] 2026-2027 broşürü alanları "bilgisayar bilimi", "fen ve matematik bilimleri", "sosyal bilimler ve dil bilimleri" ile "sanat, tasarım ve spor bilimleri" olarak sıralar.[3]
Ne zaman, hangi birimde ve hangi illerde başladı?
Başlangıç noktası, İstanbul İl Millî Eğitim Müdürlüğü'nün MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü desteğiyle 22-23 Ekim 2016'da düzenlediği "Zihinden Makineye Bilgisayar Bilimleri ve Disiplinlerarası Eğitim" çalıştayıdır. Çalıştayda bilgisayar bilimlerinin diğer bilimlerle ilişkilendirilmesi, bilgisayarsız bilgisayar bilimleri öğretimi, düşünme becerisi odaklı programlama dili öğretimi ve beceri odaklı yöntemlerin etkin kılınması ihtiyaçları belirlenmiştir.[1] Güncel çerçeve metninde yürütücüler arasında Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, valilikler ve kaymakamlıklar, il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ile il ve ilçe koordinatörleri sayılır.[1] MEB'in 2026-2027 tanıtım broşürü de Ortaöğretim Genel Müdürlüğü imzasını taşır.[3]
Broşürdeki yıllara göre kapsam şöyledir:
| Yıl | İl | Okul | Ekip |
|---|---|---|---|
| 2017 (pilot) | 1 | 5 | |
| 2017-2018 | 15 | 64 | |
| 2018-2019 | 17 | 208 | 208 |
| 2019-2020 | 25 | 451 | 508 |
| 2020-2021 | 25 | 508 | 508 |
| 2021-2022 | 60 | 681 | 712 |
| 2022-2023 | 60 | 818 | 938 |
| 2023-2024 | 28 | 753 | 885 |
Veri notu: Tablo MEB Harezmi Eğitim Modeli Tanıtım Broşürü 2026-2027'den alınmıştır (erişim 1 Kasım 2026).[3] İlk iki satır için belgede ekip sayısı verilmemiştir; hücreler boş bırakılmıştır. Aynı broşürde "2024-2025" etiketiyle iki ayrı satır vardır (73 il, 1098 okul, 2375 ekip ve 76 il, 1979 okul, 2237 ekip); hangisinin hangi yıla ait olduğu belgeden anlaşılamadığı için bu satırlar tabloya alınmamıştır. Belgeler pilot illerin adlarını vermez: "15 il" ve "1 il" ifadeleri yalnız sayıdır; yalnız ilk pilotun İstanbul'da yürütüldüğü belirtilir.[1, 4]
Belgeler arasında tutarsızlıklar var. Çerçeve metni ilk pilotlamayı 2016 yılına bağlar, 2023-2024 Yaygınlaştırma Raporu ise 2016 çalıştayının ardından 5 okulla ilk pilotlama, 2017'de 50 okulla geniş pilotlama yapıldığını söyler.[1, 5] MEB'in başka bir tanıtım metni ise ilk pilotun 2017'de beş okulda yapıldığını, ardından modelin İstanbul'un 38 ilçesinde 50 okulda uygulandığını, 2017-2018'de 258 öğretmenin "Harezmi Öğretmeni" sertifikası aldığını yazar ve 2023-2024 için 27 il ve 465 öğretmen verir.[4] Broşür ise aynı yıl için 28 il, 753 okul ve 885 ekip vermektedir.[3] Sayıların farkı, sayılan birimin (öğretmen, okul, ekip) ve sayım tarihinin farklı olmasından kaynaklanıyor olabilir; belgelerden bunu doğrulamak mümkün değildir. Broşürde ayrıca Afganistan, Tanzanya, Cezayir, Özbekistan, Tacikistan ve Bangladeş için eğitici eğitimi ya da eğitim satırları yer alır.[3]
Aşamalar ve bileşenler
MEB'in tanıtım broşürü uygulama sürecini on bir adımda verir. Metinde adımların ayrıntısı yer almadığı için aşağıdaki liste yalnızca başlıkları aktarır:
- Problemlerin farkına varılması
- Problem seçme
- Problem durumunu araştırma
- Problemin ispatı ve çerçevesini belirleme, "hayatın içinden sorun" (HİS) cümlesinin yazılması
- Problemin nedenlerini (alt problemleri) belirleme
- Olası çözüm yollarını belirleme
- Çözümü seçme
- Seçilen çözüm yolunu uygulama
- Uygulanan çözümü değerlendirme
- Çözümün genellenmesi
- Raporlama ve paylaşma[3]
MEB'in başka bir tanıtım metni, ikinci pilotta (13 Kasım 2017) derslerin ilk dört haftasının HİS belirleme süreci olarak planlandığını, dördüncü haftadan sonra okulların ders tasarımına geçtiğini yazar.[4]
Zamanlama çerçeve metninde nettir: her hafta 1 ders saati öğretmenlerin ön toplantısı, 2 ders saati öğretmen ve öğrencilerle uygulama, uygulamadan sonra 1 ders saati öğretmenlerin değerlendirme toplantısı yapılır; bir ders saati 40 dakikadır ve uygulamanın hafta içi ders saatleri dışında yapılması esastır.[1] Aralık 2023 metni ekibi "en az 2, en fazla 4 öğretmen" olarak tarif eder.[2] Kasım 2024 metni ise "4 alanı temsil eden öğretmenlerden oluşturulan bir ekip" der.[1] Model okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında uygulanır.[1]
Bileşenler arasında eğitici, koordinatör ve öğretmen eğitimleri, il veya ilçe koordinatörlerinin okullara rehberlik etmesi, öğretmen ekibinin dijital platforma yüklediği verilerin analizi, Bilimsel Çalışma Raporları'nın etiketlenip tüm öğretmenlerin kullanımına açılması, il şenlikleri ve ulusal sempozyum sayılır.[1] İzleme tarafında "Uygulama Planı Değerlendirme Ölçeği", uygulayıcı öğretmen, öğrenci ve koordinatörle durum değerlendirmesi ve saha ziyaretleri vardır.[1]
Sınıfta nasıl görünür? Uygulama örnekleri
Belgelerde somut bir ders planı örneği yer almadığı için aşağıdaki örnekler hakemli çalışmalardan alınmıştır. Tokmak'ın nitel çalışmasında İstanbul'daki bir devlet okulunda 18 öğrenci, Türkçe, fen, matematik, teknoloji ve tasarım ile sosyal bilgiler öğretmenlerinden oluşan 5 kişilik bir ekiple sekiz haftada sekiz etkinlik yürütmüştür; sonunda problem durumlarını yok sayan öğrencilerin, durumla yüzleşmenin ve çözüm için çaba harcamanın önemini dile getirdiği bildirilmiştir.[6] Bacak ve arkadaşlarının çalışmasında 2025-2026'da bir ortaokulda 19 öğrenci, Harezmi uygulaması öncesi ve sonrası çevre bilgisi, çevresel duyuş ve çevresel davranış ölçekleriyle değerlendirilmiş, tüm boyutlarda anlamlı artış bulunmuştur.[7] Filiz ve Erel ise dördüncü sınıf matematiğinde modeli işlemiş ve deney grubunun (n = 26) matematiksel problem çözme ile eleştirel düşünmede kontrol grubuna (n = 26) göre anlamlı ilerleme kaydettiğini bildirmiştir.[8]
Bu örnekler MEB'in on bir adımının hangi etkinliklerle doldurulduğunu ayrıntılandırmaz; hangi bilim alanının hangi adımda ne yaptığı da belgelerde belirtilmez.
Türkçe alanyazın ve MEB'in kendi verisi
Pilot dönemde yayımlanmış hakemli değerlendirmelerden biri Koçoğlu'na aittir: alan uzmanı akademisyenlerin modele ilişkin görüşleri NVivo ile içerik analizine tabi tutulmuş, çalışma bir üniversitenin bilimsel araştırma projesi desteğiyle yürütülmüştür.[9] Çimen ve Gülseçen, 2019-2020'de İstanbul'da 411 okulda 4195 öğrencinin 32 hafta boyunca katıldığı uygulamadan toplanan açık uçlu yanıtlara Gizli Dirichlet Ataması uygulamış; her iki derlemde de 54 konuluk model kurmuş ve tutarlılık değerlerini 0,73 ile 0,70 bulmuştur.[10] Alan uzmanlarının etiketlemesinde ders ortamı konularının 5E basamaklarına ve ek olarak "bilgi işlemsel düşünme" basamağına karşılık geldiği görülmüştür.[10]
Öğretmen görüşleri üzerine iki çalışma vardır. Coşkun Keskin ve arkadaşları Ümraniye'de görev yapan 25 öğretmenle fenomenoloji deseniyle yaptıkları çalışmada modelin yapılandırmacı öğrenme kuramıyla benzerlik gösterdiğini ve öğretmenlerin mesleki gelişimine katkı sağladığını bildirmiştir.[11] Erdem ve Eminoğlu Küçüktepe 2021-2023'te İstanbul ilkokullarında 30 öğretmenle görüşmüş; öğretmenler iş birliği, problem çözme ve ifade becerisine katkıyı vurgularken materyal ve teknoloji eksikliği nedeniyle uygulamaları yeterli bulmadıklarını söylemiştir.[12] Modeli eğitim sosyolojisi kuramlarıyla çözümleyen Doğan'ın çalışması ise ampirik veri sunmayan kuramsal bir incelemedir.[13]
MEB'in 2023-2024 Yaygınlaştırma Raporu, modelin kendi izleme verisini sunar. Rapor CIPP (bağlam, girdi, süreç, ürün) modelini kullanmış, 12 haftalık uygulama sürecinde 28 ilden veri toplamıştır; 132 öğretmen 80 maddelik anketi, öğrenci formlarını ise başta 404, ortada 713 ve sonda 118 öğrenci doldurmuştur.[5] Raporun öğretmen ve öğrenci bulguları zorluk başlıkları olarak zaman yönetimi, kaynak eksikliği, aktif öğrenci katılımı, teknoloji kullanımı ve öğretmenlerin modelin yapısına uyumunu sayar.[5]
Yabancı alanyazın: Harezmi ve STEM ile proje tabanlı öğrenme bağlamı
Harezmi'ye özgü uluslararası yayınlar sınırlıdır. Tokmak ve arkadaşları sosyal bilgilerde 54 öğrencili deney-kontrol desenini Wilcoxon ve Mann-Whitney U testleriyle çözümlemiş, bilgi işlemsel düşünme öz-yeterlik ölçeğinde yalnızca algoritma alt boyutunda anlamlı fark bulmuştur.[14] Kert ve arkadaşları, Ekim 2022-Mayıs 2023'te İstanbul'da 868 öğrencinin katıldığı uygulamaların bilgi işlemsel düşünme öz-yeterlik algısının alt boyutlarında cinsiyetten bağımsız olumlu ve istatistiksel olarak anlamlı etki yarattığını bildirir.[15] Özette farklı büyüklükte başka örneklem sayıları da geçtiği için analizde kaç öğrencinin yer aldığı tam metin okunmadan söylenemez. İki çalışmanın nicel kısmı da öz-yeterlik algısı ölçeğine dayanır; öğrencilerin gerçek bilgi işlemsel düşünme performansını ölçen bir bulgu değildir.
Modelin dayandığı yaklaşımlara ilişkin etki büyüklükleri başka alanyazından bilinir. Zhou ve arkadaşlarının meta-analizi 40 çalışmadan 79 etki büyüklüğünü (15.577 öğrenci) birleştirmiş; STEM bütünleştirmenin geleneksel öğretime göre akademik başarıda g = 0,661 (%95 güven aralığı [0,548; 0,774]) fark yarattığını, etkinin sorgulamaya dayalı öğrenmede en büyük, proje tabanlıda en küçük olduğunu ve sınıf düzeyinin anlamlı bir düzenleyici olmadığını bildirmiştir.[16] Chen ve Yang'ın proje tabanlı öğrenme meta-analizi 30 makaleden 46 etki büyüklüğünü (12.585 öğrenci, 189 okul, dokuz ülke) birleştirerek ortalama ağırlıklı etki büyüklüğünü d+ = 0,71 bulmuştur.[17] Bu iki meta-analiz Harezmi'yi doğrudan test etmez. Konunun ayrıntısı için proje tabanlı öğrenme nedir? ve probleme dayalı öğrenme nedir? yazılarına bakabilirsiniz.
Eleştiriler ve sınırlılıklar
İlk sınırlılık tasarımla ilgilidir. Kokotsaki ve arkadaşlarının proje tabanlı öğrenme derlemesine göre çalışmaların çoğu rastgele atama olmadan yarı deneysel ön test-son test desenindedir; bu nedenle öğretimle olumlu çıktılar arasında kesin bir nedensellik kurulamaz.[18] Harezmi çalışmalarında örneklemler de küçüktür: Bacak ve arkadaşlarının çalışma grubu 19 öğrenci, Filiz ve Erel'in deney ve kontrol grupları 26'şar öğrencidir; bu büyüklüklerle genelleme yapılamaz.[7, 8]
İkincisi, değerlendirme çerçevesi hâlâ oluşmaktadır. Karakaya ve Gümüş, modelin kapsamında birçok ölçme-değerlendirme uygulaması olsa da bunların bütüncül ve sistemli biçimde nasıl yürütüleceğine dair kapsamlı çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtir; önerdikleri kuram sekiz katılımcıyla (üç profesör, bir araştırma uzmanı, dört MEB koordinatörü) üretilmiştir.[19] MEB raporu da maksimum çeşitlilik örneklemesinin amacının genelleme olmadığını açıkça yazar; yanıtlayan öğrenci sayısı süreç ortasında 713 iken sonda 118'e düşmüştür.[5]
Üçüncüsü, bağımsızlık sorunudur. Raporun bilim kurulunda Prof. Dr. Serhat Bahadır Kert ve Prof. Dr. İsmail Karakaya yer alır; Kert ile aynı ad TechTrends makalesinin birinci yazarıdır, Karakaya ise Karakaya ve Gümüş çalışmasının birinci yazarıdır; raporu hazırlayanlar arasındaki Filiz Kök de Bacak ve arkadaşlarının makalesinin ikinci yazarıdır.[5, 15, 7] Bu, çalışmaların niteliğini tek başına düşürmez, ancak modelin kendi ekibinden bağımsız araştırmacıların yürüttüğü değerlendirmelere ihtiyaç olduğunu gösterir.
Dördüncüsü kuramsal bir itirazdır. Kirschner, Sweller ve Clark az rehberlikli, problem temelli ve sorgulamaya dayalı öğretimin, öğrenenler için rehberli öğretimden daha az etkili ve verimli olduğunu savunur; rehberliğin avantajı ancak önbilgi yeterince yüksek olduğunda azalır.[20] Harezmi öğretmen rehberliğini ilkelerinde sayar, ancak bu rehberliğin düzeyini belgeler ayrıntılandırmaz; bu itirazın modele ne kadar uyduğu açık bir araştırma sorusudur. Kokotsaki ve arkadaşları modern dijital teknolojiyi, nitelikli grup süreçlerini ve öğretmenin öğrenmeye iskele kurma ve destek verme becerisini uygulamayı kolaylaştıran etkenler olarak sayar; Erdem ve Eminoğlu Küçüktepe'nin öğretmenleri ise materyal ve teknoloji desteğinin Harezmi sınıflarında eksik kaldığını bildirir.[18, 12]
Öğretmen adayları ve araştırmacılar için
Öğretmen adayları için model artık bir hazırlık konusudur: Millî Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi Programı, Harezmi Eğitim Modeli'ni Dijital İçerik ve Materyal Geliştirme (3+0) dersinin içeriğinde, Okul Dışı Öğrenme Ortamları ve Teknoloji Destekli Öğretim Uygulamaları (0+6) dersinde ve okul öncesi alanında Okul Öncesinde Öğretmen Olmak (2+1) dersinde sayar.[21] Akademi programının geri kalanı için Akademi hazırlık eğitimi dersleri yazısına bakabilirsiniz. Çerçeve metninin amaç bölümü bilgisayar bilimlerini ve bilgi işlemsel düşünmeyi öne çıkardığı için model, BÖTE alanıyla da doğrudan ilişkilidir.[1]
Araştırmacılar için açık sorular şunlardır:
- Harezmi'nin etkisi rastgele atamalı ya da en azından eşleştirilmiş, yeterli güçte ve MEB ekibi dışındaki araştırmacılarca denenmiş desenlerde nasıl görünür?[18]
- Öz-yeterlik ölçeğiyle ölçülen bilgi işlemsel düşünme, gerçek performansa ne kadar yansır?[14, 15]
- Karakaya ve Gümüş'ün önerdiği ölçme-değerlendirme kuramı geniş örneklemde sınanabilir mi?[19]
- Öğretmen rehberliğinin düzeyi ve önbilgi, modelin sonuçlarını nasıl düzenler?[20]
Özet
- Harezmi Eğitim Modeli, MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü'nün yürüttüğü, öğrencilerin hayatın içinden bir sorunu dört bilim alanının öğretmenleriyle birlikte çözdüğü disiplinlerarası bir modeldir.
- Süreç 22-23 Ekim 2016 çalıştayıyla başladı; 2017'de İstanbul'da 5 okulda pilot uygulandı, 2017-2018'de 15 il ve 64 okula genişledi.
- Uygulama haftada 1 ön toplantı, 2 uygulama ve 1 değerlendirme ders saatinden oluşur ve esas olarak hafta içi ders saatleri dışında yapılır.
- Türkçe çalışmaların çoğu küçük örneklemli ve betimseldir; taranan dizinlerde Harezmi'ye özgü bir meta-analiz bulunmuyor, etki büyüklükleri genel STEM ve proje tabanlı öğrenme alanyazınından bilinir.
Sık sorulan sorular
Harezmi eğitim modeli nedir?
MEB'in, öğrencilerin hayatın içinden seçtikleri bir sorunu bilgisayar, fen ve matematik, sosyal ve dil, sanat ve spor alanlarının öğretmenleriyle birlikte çözdüğü disiplinlerarası eğitim modelidir. Adını algoritma kavramının kökeniyle anılan 9. yüzyıl bilim insanı el-Harezmi'den alır.
Harezmi eğitim modelinin aşamaları nelerdir?
MEB tanıtım broşürü süreci on bir adımda verir: problemin farkına varma, problem seçme, durumu araştırma, problemin çerçevesini belirleyip hayatın içinden sorun cümlesini yazma, nedenleri belirleme, çözüm yollarını belirleme, çözümü seçme, uygulama, değerlendirme, genelleme, raporlama ve paylaşma.
Harezmi eğitim modeli ne zaman ve nerede başladı?
İstanbul İl Millî Eğitim Müdürlüğü, 22-23 Ekim 2016'da bir çalıştay düzenledi. MEB'in modeli tanıtan broşürüne göre 2017'de bir ilde ve 5 okulda pilot uygulama yapıldı; 2017-2018'de uygulama 15 il ve 64 okula genişledi. Güncel yürütücü birim Ortaöğretim Genel Müdürlüğü'dür.
Harezmi eğitim modeli ders programının yerine mi geçiyor?
Hayır. Çerçeve metni uygulamanın hafta içi ders saatleri dışında yapılmasını esas alır. Model, mevcut derslerin yerine geçen bir program değil, okulda öğrenci grubu ve öğretmen ekibiyle yürütülen ek bir uygulamadır.
Harezmi eğitim modeli hangi okullarda uygulanır?
Çerçeve metnine göre MEB'e bağlı okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında uygulanır. Bir okulda dört bilim alanını temsil eden öğretmenlerden oluşan bir ekip kurulur.
Harezmi eğitim modeli etkili mi?
Küçük örneklemli çalışmalar problem çözme, eleştirel düşünme ve çevresel okuryazarlıkta olumlu sonuçlar bildirir; bilgi işlemsel düşünmede ise bir çalışma yalnızca algoritma alt boyutunda anlamlı fark buldu. Harezmi'ye özgü meta-analiz taranan dizinlerde bulunmuyor, bu yüzden kesin bir etki büyüklüğü verilemez.
Kaynaklar
Kaynakça ayarları
İkisi de varsayılan olarak kapalıdır; seçiminiz bu tarayıcıda hatırlanır.
- 1
Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Harezmi Eğitim Modeli Çerçeve Metni (Kasım 2024). ↑ Metinde: abcçdefgğhıijklm
Kaynak 1Harezmi Eğitim Modeli Çerçeve Metni (Kasım 2024)
Millî Eğitim Bakanlığı (2024).
Modelin amacı, dört ilkesi, kapsamı, haftalık işleyişi, hedefleri ve izleme-değerlendirme etkinlikleri için temel resmî metin; okul sitesinde yayımlanmış kopyasından okundu.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Giriş
- Harezmi Eğitim Modeli nedir? · 5 atıf
- Ne zaman, hangi birimde ve hangi illerde başladı? · 4 atıf
- Aşamalar ve bileşenler · 5 atıf
- Öğretmen adayları ve araştırmacılar için
- 2
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2023). Hârezmî Eğitim Modeli Çerçeve Metni (Aralık 2023). ↑ Metinde: ab
Kaynak 2Hârezmî Eğitim Modeli Çerçeve Metni (Aralık 2023)
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2023).
Önceki sürüm; 2024 metniyle ekip büyüklüğü ve alan adlarındaki farkı göstermek için kullanıldı.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗
Tümünü gör · 19 kaynak dahaDaha az göster
- 3
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2026). Harezmi Eğitim Modeli Tanıtım Broşürü 2026-2027. ↑ Metinde: abcçdef
Kaynak 3Harezmi Eğitim Modeli Tanıtım Broşürü 2026-2027
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2026).
Adın kökeni, yıllara göre il, okul ve ekip sayıları ile on bir adımlı uygulama sürecinin kaynağı; il müdürlüğü sitesinde yayımlanmış kopyası.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Harezmi Eğitim Modeli nedir? · 2 atıf
- Ne zaman, hangi birimde ve hangi illerde başladı? · 4 atıf
- Aşamalar ve bileşenler
- 4
Millî Eğitim Bakanlığı (t.y.). Harezmi Eğitim Modeli (tanıtım metni). ↑ Metinde: abc
Kaynak 4Harezmi Eğitim Modeli (tanıtım metni)
Millî Eğitim Bakanlığı (t.y.).
İlk pilotun yapısı, ikinci pilot ve Harezmi Öğretmeni sertifikası sayıları için kullanılan MEB tanıtım metni; pilot yılı anlatımı diğer belgelerden farklıdır.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 5
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (ISBN 978-975-11-8746-8) (2024). Harezmi Eğitim Modeli 2023-2024 Yaygınlaştırma Raporu. ↑ Metinde: abcçd
Kaynak 5Harezmi Eğitim Modeli 2023-2024 Yaygınlaştırma Raporu
Millî Eğitim Bakanlığı, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (ISBN 978-975-11-8746-8) (2024).
CIPP modeliyle yapılan 2023-2024 değerlendirmesinin yöntemi, örneklemi ve bulgu başlıkları; modelin kendi izleme verisi.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Ne zaman, hangi birimde ve hangi illerde başladı?
- Türkçe alanyazın ve MEB'in kendi verisi · 2 atıf
- Eleştiriler ve sınırlılıklar · 2 atıf
- 6
Tokmak, A. (2023). Harezmi Eğitim Modelinin problem çözme becerisinin geliştirilmesine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 437–456. ↑ Metinde göster
Kaynak 6Harezmi Eğitim Modelinin problem çözme becerisinin geliştirilmesine etkisi
Tokmak, A. (2023). Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 437–456.
Sekiz haftalık uygulamayı betimleyen nitel durum çalışması; sınıf uygulamasına örnek.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 7
Bacak, N., Kök, F. ve Kimyon, H. (2026). Harezmi Eğitim Modeli'nin 6. sınıf öğrencilerinin çevresel okuryazarlık düzeyleri üzerindeki etkisi. BABUR Research, 5(1), 59–73. ↑ Metinde: abc
Kaynak 7Harezmi Eğitim Modeli'nin 6. sınıf öğrencilerinin çevresel okuryazarlık düzeyleri üzerindeki etkisi
Bacak, N., Kök, F. ve Kimyon, H. (2026). BABUR Research, 5(1), 59–73.
Fen ve çevre alanında ön test-son test deseniyle yapılmış küçük örneklemli uygulama örneği.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 8
Filiz, T. ve Duran Erel, B. (2026). Harezmi Education Model in primary mathematics: Effects on problem-solving and critical thinking. International Online Journal of Primary Education, 15(1), 81–102. ↑ Metinde: ab
Kaynak 8Harezmi Education Model in primary mathematics: Effects on problem-solving and critical thinking
Filiz, T. ve Duran Erel, B. (2026). International Online Journal of Primary Education, 15(1), 81–102.
Dördüncü sınıf matematiğinde yarı deneysel ve nitel veriyi birleştiren karma desenli çalışma.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 9
Koçoğlu, E. (2018). Türkiye'de pilot uygulama sürecinde olan Harezmi Eğitim Modelinin alan uzmanları görüşlerine göre değerlendirilmesi. Journal of Turkish Studies, 13(19), 1187–1200. ↑ Metinde göster
Kaynak 9Türkiye'de pilot uygulama sürecinde olan Harezmi Eğitim Modelinin alan uzmanları görüşlerine göre değerlendirilmesi
Koçoğlu, E. (2018). Journal of Turkish Studies, 13(19), 1187–1200.
Pilot dönemde alan uzmanı akademisyenlerin model hakkındaki görüşlerini NVivo ile inceleyen hakemli çalışmalardan biri.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 10
Çimen, A. ve Gülseçen, S. (2022). Revealing hidden patterns from Harezmi Education Model data. Turkish Studies - Educational Sciences, 17(6), 1395–1419. ↑ Metinde: ab
Kaynak 10Revealing hidden patterns from Harezmi Education Model data
Çimen, A. ve Gülseçen, S. (2022). Turkish Studies - Educational Sciences, 17(6), 1395–1419.
2019-2020'de İstanbul'da 411 okulda toplanan öğrenci yanıtlarını konu modellemesiyle çözümleyen çalışma.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 11
Coşkun Keskin, S., Karaloğlu, İ. ve Erdoğan, H. (2023). Harezmi Eğitim Modeli'nin uygulayıcıları olan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. ↑ Metinde göster
Kaynak 11Harezmi Eğitim Modeli'nin uygulayıcıları olan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda incelenmesi
Coşkun Keskin, S., Karaloğlu, İ. ve Erdoğan, H. (2023). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
Ümraniye'de görev yapan 25 uygulayıcı öğretmenin görüşlerini fenomenoloji deseniyle inceleyen çalışma.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 12
Erdem, Ş. ve Eminoğlu Küçüktepe, S. (2024). Harezmi Eğitim Modeli uygulanan okullardaki öğretmenlerin modele yönelik görüşleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi. ↑ Metinde: ab
Kaynak 12Harezmi Eğitim Modeli uygulanan okullardaki öğretmenlerin modele yönelik görüşleri
Erdem, Ş. ve Eminoğlu Küçüktepe, S. (2024). Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi.
30 ilkokul öğretmeniyle yapılan görüşme çalışması; materyal ve teknoloji eksikliği bulgusunun kaynağı.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 13
Doğan, E. (2026). Harezmi Eğitim Modelinin sosyolojik boyutları üzerine bir inceleme. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 10(1). ↑ Metinde göster
Kaynak 13Harezmi Eğitim Modelinin sosyolojik boyutları üzerine bir inceleme
Doğan, E. (2026). Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 10(1).
Modeli eğitim sosyolojisi kuramlarıyla çözümleyen kuramsal çalışma; ampirik veri sunmaz.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 14
Tokmak, A., Yılmaz, A. ve Şeker, M. (2022). The effect of Harezmi Education Model on the computational thinking skills of secondary school students. Education Quarterly Reviews, 5(4). ↑ Metinde: ab
Kaynak 14The effect of Harezmi Education Model on the computational thinking skills of secondary school students
Tokmak, A., Yılmaz, A. ve Şeker, M. (2022). Education Quarterly Reviews, 5(4).
Sosyal bilgilerde yarı deneysel desenle bilgi işlemsel düşünme öz-yeterliğini inceleyen çalışma.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Yabancı alanyazın: Harezmi ve STEM ile proje tabanlı öğrenme bağlamı
- Öğretmen adayları ve araştırmacılar için
- 15
Kert, S. B., Erkoç, M. F. ve Tonbuloğlu, B. (2026). An innovative multidisciplinary strategy for improving students' capacity for computational thinking: The Harezmi Education Model. TechTrends, 70(2), 411–425. ↑ Metinde: abc
Kaynak 15An innovative multidisciplinary strategy for improving students' capacity for computational thinking: The Harezmi Education Model
Kert, S. B., Erkoç, M. F. ve Tonbuloğlu, B. (2026). TechTrends, 70(2), 411–425.
İstanbul'da 868 öğrencinin bilgi işlemsel düşünme öz-yeterlik algılarını inceleyen, uluslararası dergide yayımlanmış çalışma.
Yazıda kullanıldığı yerler
- Yabancı alanyazın: Harezmi ve STEM ile proje tabanlı öğrenme bağlamı
- Eleştiriler ve sınırlılıklar
- Öğretmen adayları ve araştırmacılar için
- 16
Zhou, S., Dong, Z., Wang, H. H. ve Chiu, M. M. (2025). A meta-analysis of STEM integration on student academic achievement. Research in Science Education, 55(5). ↑ Metinde göster
Kaynak 16A meta-analysis of STEM integration on student academic achievement
Zhou, S., Dong, Z., Wang, H. H. ve Chiu, M. M. (2025). Research in Science Education, 55(5).
STEM bütünleştirmenin akademik başarıya etkisini sayısal olarak veren meta-analiz; Harezmi'ye özgü değildir.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 17
Chen, C.-H. ve Yang, Y.-C. (2019). Revisiting the effects of project-based learning on students' academic achievement: A meta-analysis investigating moderators. Educational Research Review, 26, 71–81. ↑ Metinde göster
Kaynak 17Revisiting the effects of project-based learning on students' academic achievement: A meta-analysis investigating moderators
Chen, C.-H. ve Yang, Y.-C. (2019). Educational Research Review, 26, 71–81.
Proje tabanlı öğrenmenin başarıya etkisini veren meta-analiz; Harezmi'nin dayandığı yaklaşımlardan birinin kanıt düzeyi.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 18
Kokotsaki, D., Menzies, V. ve Wiggins, A. (2016). Project-based learning: A review of the literature. Improving Schools, 19(3), 267–277. ↑ Metinde: abc
Kaynak 18Project-based learning: A review of the literature
Kokotsaki, D., Menzies, V. ve Wiggins, A. (2016). Improving Schools, 19(3), 267–277.
Proje tabanlı öğrenme çalışmalarının yöntemsel sınırlarını ve uygulama koşullarını özetleyen derleme.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 19
Karakaya, İ. ve Gümüş, G. (2026). Assessment and evaluation approach for the Harezmi Education Model: A grounded theory study. Milli Eğitim Dergisi, 55(249), 33–68. ↑ Metinde: ab
Kaynak 19Assessment and evaluation approach for the Harezmi Education Model: A grounded theory study
Karakaya, İ. ve Gümüş, G. (2026). Milli Eğitim Dergisi, 55(249), 33–68.
Modelin ölçme ve değerlendirme yaklaşımını gömülü kuramla önermeye çalışan çalışma; değerlendirme boşluğuna işaret eder.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 20
Kirschner, P. A., Sweller, J. ve Clark, R. E. (2006). Why minimal guidance during instruction does not work: An analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiential, and inquiry-based teaching. Educational Psychologist, 41(2), 75–86. ↑ Metinde: ab
Kaynak 20Why minimal guidance during instruction does not work: An analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiential, and inquiry-based teaching
Kirschner, P. A., Sweller, J. ve Clark, R. E. (2006). Educational Psychologist, 41(2), 75–86.
Az rehberlikli, problem temelli öğretimi eleştiren bilişsel yük temelli görüş; Harezmi'ye yöneltilebilecek kuramsal itirazın çerçevesi.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗ - 21
Millî Eğitim Bakanlığı Millî Eğitim Akademisi (2026). Millî Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi Programı. ↑ Metinde göster
Kaynak 21Millî Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi Programı
Millî Eğitim Bakanlığı Millî Eğitim Akademisi (2026).
Akademi hazırlık programında Harezmi Eğitim Modeli'nin hangi derslerin içeriğinde sayıldığını gösterir.
Yazıda kullanıldığı yerler
Kaynağı aç ↗
Atıf
APA 7
BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. BÖTE Blog. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir
BibTeX
@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
} Sitene göm
Atıf kartını kendi sitenize ya da ders sayfanıza ekleyin. Kart APA 7 ve BibTeX kaydını birlikte taşır.
Her sitede çalışır, JavaScript gerektirmez; bağlantı arama motorlarınca da görülür.
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir">
<p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir">Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler</a></strong> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
}</pre>
</details>
</blockquote> Hazır atıf kartı; yazı güncellendiğinde kart da kendiliğinden güncellenir.
<iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/harezmi-egitim-modeli-nedir"
title="Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler: atıf kartı (BÖTE Blog)"
width="100%" height="360" loading="lazy"
style="border:0;max-width:680px"></iframe> README, GitHub, Notion ve statik site üreticileri için.
> **[Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler](https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir
```bibtex
@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
}
``` React ve Next.js bileşeni.
const bibtex = `@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
}`;
export function BoteAtif() {
return (
<blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir"><strong>Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{bibtex}</pre>
</details>
</blockquote>
);
} Vue 3 tek dosya bileşeni (Nuxt ile de çalışır).
<script setup>
const bibtex = `@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
}`;
</script>
<template>
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir"><strong>Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{{ bibtex }}</pre>
</details>
</blockquote>
</template> Svelte ve SvelteKit bileşeni.
<script>
const bibtex = `@online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
organization = {BÖTE Blog},
year = {2026},
date = {2026-11-01},
url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
langid = {turkish}
}`;
</script>
<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir">
<p><a href="https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir"><strong>Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler</strong></a> · BÖTE Blog</p>
<p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 1 Kasım). Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir</p>
<details>
<summary>BibTeX</summary>
<pre>{bibtex}</pre>
</details>
</blockquote> Atıf verisini JSON olarak çekip sayfaya ekler.
// Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/harezmi-egitim-modeli-nedir.json");
const atif = await yanit.json();
const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib); APA 7 metnini yazdırır, BibTeX kaydını .bib dosyasına ekler.
import requests
atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/harezmi-egitim-modeli-nedir.json", timeout=10).json()
print(atif["apa"]) # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
bib.write(atif["bibtex"] + "\n") # BibTeX biblatex ile APA 7 biçeminde kaynakça.
% 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
% @online{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir,
% author = {{BÖTE Editör Ekibi}},
% title = {Harezmi Eğitim Modeli Nedir? Aşamaları ve Örnekler},
% organization = {BÖTE Blog},
% year = {2026},
% date = {2026-11-01},
% url = {https://bote.web.tr/blog/harezmi-egitim-modeli-nedir},
% langid = {turkish}
% }
% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-harezmi-egitim-modeli-nedir}.
\printbibliography
\end{document} Yayın tarihi:
- · Yayımlandı. Modelin amacı, ilkeleri, kapsamı ve haftalık işleyişi MEB Harezmi Eğitim Modeli Çerçeve Metni'nin Aralık 2023 ve Kasım 2024 sürümlerinden; başlangıç yılları, il, okul ve ekip sayıları ile on bir adımlı süreç MEB tanıtım broşürlerinden; 2023-2024 değerlendirme verileri MEB Yaygınlaştırma Raporu'ndan; Akademi programındaki yer Millî Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi Programı'ndan alındı. Çalışma künyeleri Crossref, OpenAlex ve ERIC kayıtlarıyla doğrulandı.
Bu yazı faydalı oldu mu?
Yorumlar
Henüz yorum yok.

