Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi

Bir öğretmen adayı ders planına "öğrenci fotosentezi açıklar" kazanımını yazar ve bunu anlama basamağına yerleştirir. Aynı sınıftaki başka bir aday aynı kazanımı hatırlama basamağına koyar, çünkü öğrencinin açıklamayı ders kitabından ezberlemiş olabileceğini düşünür. İkisi de Bloom taksonomisini kullanıyor, ama farklı sonuçlara varıyor. Bu küçük anlaşmazlık, taksonominin hem gücünü hem sınırlarını gösterir: ortak bir dil sağlar, ama o dilin sınıflamaları sanıldığı kadar kendiliğinden değildir. Bu yazı Bloom taksonomisini basamak listesinin ötesinde ele alıyor: 1956 el kitabının kendi ifadeleriyle özgün amacı, yenilenmiş taksonomi, hiyerarşi varsayımını sınayan kanıt, Türkiye'de kazanım ve sınav sorusu analizleri, eleştiriler ve AGS'de sık yapılan hatalar.

Taksonominin doğuşu: bir kuram değil, ortak dil

Bloom taksonomisi genellikle bir öğrenme kuramı gibi anlatılır, ama özgün el kitabı başka bir hikâye anlatır. Kitaba göre sınıflama fikri, 1948'de Boston'daki Amerikan Psikoloji Derneği toplantısına katılan üniversite sınav uzmanlarının gayriresmî bir buluşmasında doğdu. Amaç, sınav uzmanları arasında iletişimi kolaylaştıracak kuramsal bir çerçeve oluşturmaktı; böyle bir çerçevenin sınav materyallerinin ve sınavlamaya dair fikirlerin paylaşılmasını teşvik edeceği ve sınavlama ile eğitim arasındaki ilişkiler üzerine araştırmayı canlandıracağı düşünülüyordu. Uzun tartışmalardan sonra bunun en iyi yolunun eğitim sürecinin hedeflerini sınıflamak olduğunda uzlaşıldı.^[1]

El kitabı Benjamin Bloom'un editörlüğünde, Max Engelhart, Edward Furst, Walker Hill ve David Krathwohl'dan oluşan bir komite tarafından 1956'da yayımlandı.^[1] Krathwohl'un adı hem bu ilk komitede hem de yarım yüzyıl sonraki yenilenmiş taksonomide yer alır.^[2]

Üç alan. Komite hedefleri üç alanda ele aldı: bilişsel, duyuşsal ve devinişsel. Bilişsel alandan başlamalarının gerekçesi, bu alanın o dönemdeki sınav geliştirme çalışmalarının merkezinde olması ve hedeflerin öğrenci davranışı olarak en açık biçimde tanımlandığı alan olmasıydı. Duyuşsal alanın sınıflanması "tamamlanmaktan çok uzak, zor bir iş" olarak tanımlanıyordu: bu alandaki hedefler kesin ifade edilmiyordu ve sınavlama yöntemleri henüz çok ilkeldi. Devinişsel alanın varlığını kabul etmekle birlikte, ortaöğretim ve üniversitelerde bu alanda çok az şey yapıldığı için bir sınıflamanın o an için yararlı olmayacağını düşündüler.^[1]

Özgün bilişsel alan: basitten karmaşığa altı basamak

Özgün taksonomi bilişsel alanı altı ana basamakta toplar: bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme. Her ana basamağın alt basamakları vardır; örneğin kavrama, çevirme, yorumlama ve öteleme olarak üçe ayrılır.^[1]

Komite, taksonominin eğitimsel, mantıksal ve psikolojik bir sınıflama sistemi olması gerektiğinde uzlaşmıştı ve bu sırayla: önceliği eğitimsel ölçütlere veriyordu. Daha basit davranışların birleşerek daha karmaşık davranışları oluşturduğu varsayımıyla taksonomi basitten karmaşığa düzenlendi; bir davranışın, uygun olduğu en karmaşık sınıfa yerleştirilmesi kuralı benimsendi.^[1]

Basamakların özgün tanımları, bugün sık kullanılan kısaltmalardan daha zengindir:^[1]

• Bilgi, fikirlerin, materyalin ya da olguların tanıma ya da hatırlama yoluyla anımsanmasını vurgulayan davranışları kapsar.
• Sentez, öğeleri ve parçaları daha önce açıkça bulunmayan bir örüntü ya da yapı oluşturacak biçimde bir araya getirmektir.
• Değerlendirme, belirli amaçlar için materyal ve yöntemlerin değeri hakkında nicel ve nitel yargılardır ve bir ölçütün kullanılmasını içerir.

Değerlendirme en üstte mi? El kitabının az bilinen bir cümlesi, taksonominin katı bir basamak dizisi olarak okunmasına karşı bir uyarıdır: değerlendirme, bir ölçüde öteki bütün davranış türlerini gerektirdiği için bilişsel alanın sonuna yerleştirilmiştir, ama düşünmenin ya da problem çözmenin son adımı olmak zorunda değildir. Yazarlara göre değerlendirme süreci bazı durumlarda yeni bilgi edinmenin, yeni bir kavrama ya da uygulama girişiminin veya yeni bir analiz ve sentezin başlangıcı olabilir. Aynı bölüm değerlendirmeyi duyuşsal alanla, yani değerler, beğeni ve hoşlanmayla önemli bir bağlantı noktası olarak da tanımlar.^[1]

Sınıflama mı, taksonomi mi? Hiyerarşi bir varsayımdır

El kitabının en önemli ve en az okunan bölümlerinden biri, "sınıflama" ile "taksonomi" arasındaki farkı tartışır. Yazarlara göre bir sınıflama şeması keyfî öğeler içerebilir ve iletilebilirlik, kullanışlılık ve düşündürücülük ölçütleriyle doğrulanabilir. Bir taksonomide ise terimlerin sırası, temsil ettikleri olgular arasındaki gerçek bir sıraya karşılık gelmelidir ve taksonomi, düzenlemeye çalıştığı alanın kuramsal görüşleri ve araştırma bulgularıyla tutarlılığı gösterilerek doğrulanmalıdır.^[1]

Komite üyeleri, kategorilerin sırasını temellendirecek bir psikolojik kuram bulmak için kişilik ve öğrenme kuramlarını incelediklerini, ama eğitim hedeflerindeki davranış çeşitliliğini açıklayan tek bir görüş bulamadıklarını yazar. Hilgard'a katılarak her öğrenme kuramının bazı olguları çok iyi, bazılarını daha az yeterli açıkladığını ve daha büyük, bütünleştirici bir öğrenme kuramına ihtiyaç olduğunu kabul ederler.^[1]

Bu açıklık önemlidir: taksonomi, basamakların gerçek bir psikolojik sırayı yansıttığını kanıtlanmış bir olgu olarak değil, sınanması gereken bir iddia olarak ortaya koymuştur. Taksonomiyi "alt basamak öğrenilmeden üst basamağa geçilemez" biçiminde bir öğrenme yasası gibi kullanmak, el kitabının kendi temkinini aşar.^[1]

Hiyerarşi sınandığında: önce olgular mı?

Taksonominin eğitimde en yaygın yorumu, üst düzey düşünmeden önce sağlam bir olgusal bilgi temeli kurulması gerektiğidir. Agarwal bu varsayımı doğrudan sınadı. Ortaokul ve üniversite öğrencileri, yalnızca olgu sorularıyla, yalnızca üst düzey sorularla ya da karışık sorularla geri getirme alıştırması yaptı. Laboratuvarda ve okul ortamında geri getirme alıştırması, yeniden okumaya ya da hiç sınanmamaya göre gecikmeli test performansını tutarlı biçimde artırdı. Belirleyici bulgu şuydu: üst düzey ve karışık sınavlar üst düzey test performansını artırırken, olgu sınavları artırmadı.^[3]

Agarwal'a göre, Bloom taksonomisine dair yaygın sezginin aksine, olgusal geri getirme alıştırmasıyla bilgi temeli kurmak, doğrudan üst düzey geri getirme alıştırması yapmaktan daha az etkili olabilir.^[3] Bu bulgu taksonominin değersiz olduğunu göstermez; basamakların öğretim sırası olarak yorumlanmasının kanıta dayanmadığını gösterir. Taksonomi hedefleri ve soruları sınıflamak için bir araçtır; öğrencinin hangi sırayla öğrenmesi gerektiğine dair bir reçete değildir. Geri getirme alıştırmasının genel etkisi için bilgiyi işleme kuramı yazısına bakabilirsiniz.

Yenilenmiş taksonomi: iki boyutlu bir tablo

Taksonomi 2001'de Anderson ve Krathwohl'un editörlüğünde yenilendi.^[4] Krathwohl'un özetine göre yenilenmiş taksonominin temel yeniliği, bilişsel süreçler ve bilgi olmak üzere iki boyuttan oluşan bir taksonomi tablosudur; bu tablo farklı eğitim hedeflerini ve standartlarını anlamlandırmak için kullanılabilir.^[2]

Türkçe alanyazında yenilenmiş taksonominin boyutları şöyle adlandırılır:^{[5, 6]}

Bu tabloda her kazanım, bir bilgi türü ile bir bilişsel sürecin kesişiminde yer alır. Örneğin "öğrenci iki bilgisayar ağı topolojisini güvenilirlik açısından karşılaştırır" kazanımı, kavramsal bilgi ile değerlendirme ya da çözümleme süreçlerinin kesişiminde düşünülebilir. İki boyutlu yapı, "anlama" basamağındaki bir kazanımın olgusal bir bilgiyi mi yoksa bir kavramlar sistemini mi hedeflediğini ayırt etmeyi sağlar.^[2]

Özgün taksonomiyle karşılaştırıldığında en dikkat çekici değişiklik, sentezin yerini alan yaratmanın değerlendirmenin üzerine, en üst basamağa yerleştirilmesidir.^{[5, 1]} 1956 el kitabının değerlendirmeyi düşünmenin son adımı olarak görmemesi, bu yer değişikliğini tarihsel olarak da ilginç kılar.^[1]

Duyuşsal alan: içselleştirme ilkesi

Bilişsel alanın ardından Krathwohl, Bloom ve Masia 1964'te duyuşsal alan taksonomisini yayımladı.^[7] Duyuşsal alan beş basamaktan oluşur: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme ve bir değer ya da değer sistemiyle nitelenme.^[8] Basamakları bir arada tutan, bir değerin giderek bireyin kendi davranışını yönlendiren bir parçasına dönüşmesi anlamına gelen içselleştirme ilkesidir.^[9]

Duyuşsal taksonominin geçerliği de sınanmıştır. Singh'in aktardığı bir çalışmada Lewy, matematik, okuma ve müzik alanlarında ilk dört basamağı ölçen yaklaşık 80 maddelik testler geliştirip 200-300 lise ve üniversite öğrencisine uyguladı; son basamak madde yazmanın güçlüğü nedeniyle dışarıda bırakıldı. Bulgular matematik ve okuma alt testlerinde taksonomiyi destekledi, ama bütün alanlarda desteklemedi.^[8] Tittle ve arkadaşlarının 25 yıl sonraki değerlendirmesi ise içselleştirme ilkesinin basitleştirici bir etkisi olduğunu, ama duyuşsal alanın tamamını kapsayan tek bir psikolojik kuram bulunmadığını belirtti ve inançlar, motivasyon ve yüklemeler gibi etkin araştırma alanlarındaki yapıların öğretim planlamasına bağlanmasını önerdi.^[9]

Türkiye'de taksonomi: kazanımlar ve sınav soruları

Türkiye'de yenilenmiş taksonomi, öğretim programlarındaki kazanımları ve sınav sorularını çözümlemek için yaygın biçimde kullanılır. Bu çalışmalar birlikte okunduğunda tutarlı bir tablo ortaya çıkar.

Kazanımlar. Çelik, Kul ve Çalık Uzun, 2017'de güncellenen ortaokul matematik öğretim programındaki 215 kazanımı üç araştırmacının ortak görüş, bireysel değerlendirme ve karşılaştırmadan oluşan üçlü bir döngüyle sınıfladı. Kazanımlar bilişsel süreç boyutunda anlama ve uygulama, bilgi boyutunda kavramsal ve işlemsel bilgi basamaklarında yoğunlaşıyordu.^[10]

Beceri temelli sorular. Sanca ve arkadaşları, MEB'in 5, 6 ve 7. sınıflar için yayımladığı 180 çoktan seçmeli beceri temelli soruyu inceledi. Soruların %74,6'sı kavramsal, %21,6'sı olgusal, %3,8'i işlemsel bilgiye; bilişsel süreçte %77,9'u anlama, %14,4'ü hatırlama, %5'i yaratma, %1,6'sı uygulama ve %1,1'i çözümleme basamağına yerleştirildi.^[6] "Beceri temelli" olarak tanıtılan soruların büyük çoğunluğunun anlama basamağında sınıflanması, soru etiketleri ile ölçülen bilişsel süreçler arasındaki farka işaret eder.

Merkezî sınavlar. Polat ve Bilen, 2013-2021 arasında uygulanan TEOG ve LGS'deki 240 fen sorusunu inceledi: soruların 227'si (%94,58) alt düzey, 13'ü (%5,42) üst düzey bilişsel basamaklarda yer alıyordu.^[11] Ekinci ve Bal ise 2018 LGS'deki 20 matematik sorusunun yalnızca uygulama ve analiz etme basamaklarındaki süreçleri ölçtüğü sonucuna vardı.^[12]

Öğretmen yazılıları. Şanlı ve Pınar, Nevşehir'deki 7 ortaokulda 2014-2015'te hazırlanan 7. sınıf sosyal bilgiler yazılı sorularını inceledi. Öğretmenler çoktan seçmeli ve doğru-yanlış soru tiplerini daha çok kullanıyordu ve soruların büyük kısmı olgusal ve kavramsal bilgi ile hatırlama ve anlama basamaklarındaydı.^[5]

Bu tablo, taksonominin Türkiye'deki en yaygın kullanımının bir denetim aracı olduğunu gösterir: programların ve sınavların hangi bilişsel süreçlere ağırlık verdiği görünür hâle gelir. Ancak aşağıdaki eleştirilerin gösterdiği gibi, bu analizlerin sonuçları sınıflamayı yapanların yargısına da bağlıdır.

Eleştiriler ve sınırlılıklar

Hiyerarşi kanıtlanmış bir olgu değildir

El kitabı taksonominin sırasının araştırmayla doğrulanması gerektiğini kendisi yazar ve bu sırayı temellendirecek tek bir kuram bulunamadığını kabul eder.^[1] Agarwal'ın bulguları, "önce olgular" yorumunun en azından geri getirme alıştırması bağlamında desteklenmediğini gösterir.^[3] Taksonominin basamakları, öğrenme için zorunlu bir sıra değil, hedefleri betimlemek için kullanışlı bir sıradır.

Sınıflama güvenirliği

Aynı kazanımı ya da soruyu farklı uzmanlar farklı basamaklara yerleştirebilir. Türkiye'deki çalışmaların birçoğu bu nedenle birden fazla uzman ve ortak görüş süreçleri kullanır.^{[10, 6]} Bir sorunun hangi süreci ölçtüğü, öğrencinin o içerikle daha önce karşılaşıp karşılaşmadığına da bağlıdır: 1956 el kitabı bile bazı kavrama sorularında, verilen örnek öğrenci için yeniyse bilgiden fazlasının gerektiğini not eder; örnek derste işlenmişse aynı soru hatırlamaya dönüşebilir.^[1] Çoktan seçmeli soruların %5'inin "yaratma" basamağında sınıflanması gibi sonuçlar da sınıflama ölçütlerinin çalışmadan çalışmaya ne ölçüde farklılaşabileceğini düşündürür.^[6]

"Alt düzey" ve "üst düzey" etiketleri

Merkezî sınav çalışmaları sonuçlarını çoğunlukla "alt düzey" ve "üst düzey" basamaklar olarak özetler; ama bu ayrımın hangi basamaklarda yapıldığı çalışmadan çalışmaya değişebilir. Aynı sınav sistemi için bir çalışmanın soruların büyük çoğunluğunu alt düzeyde bulması, bir başkasının matematik sorularının uygulama ve analiz basamaklarında olduğunu bulması, hem dersler arası farkı hem de sınıflama yaklaşımlarının farkını yansıtabilir.^{[11, 12]}

Duyuşsal alanın ölçülmesi

1956'da sınavlama yöntemlerinin "çok ilkel" olduğu belirtilen duyuşsal alan, 25 yıl sonra da tek bir kuramsal çerçeveye oturtulamamıştı.^{[1, 9]} Duyuşsal kazanımların programlarda yer alması ile bu kazanımların nasıl ölçüleceği arasındaki boşluk bugün de sürmektedir.

AGS'de Bloom taksonomisi: sık karıştırılan kavramlar

MEB'in 8 Ocak 2026 duyurusuna göre AGS'nin "Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi" başlığı program okuryazarlığı ile eğitimde ölçme ve değerlendirmeyi kapsar.^[13] Taksonomi soruları genellikle bir kazanım ya da sınav sorusu verir ve basamağı sorar. Aşağıdaki ayrımlar en sık yapılan hataları önler:

Senaryolardaki anahtar fiiller çoğu zaman basamağı ele verir, ama tek başına yeterli değildir: "açıklar" fiili, açıklama derste verildiği biçimiyle yineleniyorsa hatırlama, öğrencinin kendi örnekleriyle kuruluyorsa anlama olabilir. Soruyu çözen, fiilin kendisi değil, öğrenciden istenen bilişsel işlemdir.^[1]

Terimler ve alanyazındaki karşılıkları

Terimler kaynak çalışmalardan ve Türkçe kullanımlardan derlenmiştir.^{[5, 6, 1]}

Araştırmacılar için açık sorular

1. Hiyerarşi Türkçe öğretim bağlamında nasıl işliyor? Olgu ve üst düzey sorularla geri getirme alıştırmasını karşılaştıran deneylerin Türk sınıflarında ve farklı derslerde tekrarı, "önce bilgi" yaklaşımının yerel geçerliğini sınayabilir.^[3]
2. Sınıflama güvenirliği ne kadar? Aynı soru kümesini bağımsız uzman gruplarına sınıflatan ve uzlaşma katsayılarını raporlayan çalışmalar, Türkiye'deki taksonomi analizlerinin karşılaştırılabilirliğini artırabilir.^{[6, 11]}
3. Merkezî sınavlar sınıf içi değerlendirmeyi nasıl etkiliyor? Merkezî sınav soruları ile öğretmen yazılıları arasındaki bilişsel süreç dağılımının birlikte izlenmesi, sınavların öğretim üzerindeki etkisini görünür kılabilir.^{[11, 5]}
4. Üstbilişsel bilgi kazanımlarda nerede? Kazanım analizlerinde kavramsal ve işlemsel bilginin ağırlığı, üstbilişsel bilginin programlarda nasıl temsil edildiği sorusunu açık bırakıyor.^[10]
5. Duyuşsal kazanımlar nasıl ölçülmeli? Duyuşsal taksonominin sınırlılıkları, programlardaki değer ve tutum kazanımlarının güncel motivasyon ve inanç araştırmalarıyla ilişkilendirilmesini gerektiriyor.^[9]

Öğretim tasarımı ve öğrenme kuramlarının öteki yazıları için Bruner, Ausubel ve Gagné, ADDIE modeli ve bilgiyi işleme kuramı yazılarına bakabilirsiniz.

@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi">
  <p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi">Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi</a></strong> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 26 Eylül). Bloom taksonomisi ve yenilenmiş taksonomi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}</pre>
  </details>
</blockquote>

<iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/bloom-taksonomisi"
  title="Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi: atıf kartı (BÖTE Blog)"
  width="100%" height="360" loading="lazy"
  style="border:0;max-width:680px"></iframe>

> **[Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi](https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 26 Eylül). Bloom taksonomisi ve yenilenmiş taksonomi. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi

```bibtex
@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}
```

const bibtex = `@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}`;

export function BoteAtif() {
  return (
    <blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi">
      <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi"><strong>Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
      <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 26 Eylül). Bloom taksonomisi ve yenilenmiş taksonomi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi</p>
      <details>
        <summary>BibTeX</summary>
        <pre>{bibtex}</pre>
      </details>
    </blockquote>
  );
}

<script setup>
const bibtex = `@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<template>
  <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi">
    <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi"><strong>Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
    <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 26 Eylül). Bloom taksonomisi ve yenilenmiş taksonomi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi</p>
    <details>
      <summary>BibTeX</summary>
      <pre>{{ bibtex }}</pre>
    </details>
  </blockquote>
</template>

<script>
  const bibtex = `@online{bote-bloom-taksonomisi,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-26},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi">
  <p><a href="https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi"><strong>Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi</strong></a> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 26 Eylül). Bloom taksonomisi ve yenilenmiş taksonomi. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>{bibtex}</pre>
  </details>
</blockquote>

// Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/bloom-taksonomisi.json");
const atif = await yanit.json();

const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib);

import requests

atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/bloom-taksonomisi.json", timeout=10).json()

print(atif["apa"])  # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
    bib.write(atif["bibtex"] + "\n")  # BibTeX

% 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
%    @online{bote-bloom-taksonomisi,
%      author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
%      title        = {Bloom Taksonomisi ve Yenilenmiş Taksonomi},
%      organization = {BÖTE Blog},
%      year         = {2026},
%      date         = {2026-09-26},
%      url          = {https://bote.web.tr/blog/bloom-taksonomisi},
%      langid       = {turkish}
%    }

% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-bloom-taksonomisi}.
\printbibliography
\end{document}