bote.web.tr

Yükleniyor…

     PDF Merkezi Ana site ↗
    Eğitim Fakültesi

    Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?

    Eğitim fakültelerinde okutulan öğretmenlik meslek bilgisi dersleri nelerdir, 2018'de ne değişti ve neden önemli? Shulman'ın öğretmen bilgisi yaklaşımıyla birlikte.

    4 dk okuma
    Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir? yazısının kapak görseli

    Bir matematikçi ile bir matematik öğretmenini ayıran nedir? İkisi de matematik bilir; ama öğretmen bu bilgiyi farklı yaşlardaki, farklı ön bilgilere sahip öğrencilere öğretilebilir hâle getirmek zorundadır. Eğitim fakültelerindeki öğretmenlik meslek bilgisi dersleri tam olarak bu bilgiyi kazandırmayı hedefler. Bu yazıda bu dersleri, 2018'deki değişiklikleri ve kuramsal arka planını ele alıyoruz.

    Programların üç bileşeni

    YÖK'ün 2018'de güncellediği öğretmenlik lisans programları üç ders grubundan oluşur: alan eğitimi, öğretmenlik meslek bilgisi ve genel kültür. Program belgelerine göre derslerin yaklaşık yüzde 30-35'i meslek bilgisi, yüzde 45-50'si alan eğitimi, yüzde 15-20'si genel kültür derslerinden oluşur.[1] Güncellenen programlar 2018–2019 öğretim yılından itibaren uygulanmaya başladı.[2]

    Meslek bilgisi dersleri tüm öğretmenlik programlarında ortaktır. Bir fen bilgisi öğretmeni adayı ile bir İngilizce öğretmeni adayı aynı meslek bilgisi derslerini alır; farkı alan eğitimi dersleri belirler.

    Zorunlu meslek bilgisi dersleri

    2018 programlarında yer alan zorunlu meslek bilgisi dersleri şunlardır:[1]

    TemaDersler
    Eğitimin temelleriEğitime Giriş, Eğitim Sosyolojisi, Eğitim Felsefesi, Türk Eğitim Tarihi
    Öğrenme ve gelişimEğitim Psikolojisi, Özel Eğitim ve Kaynaştırma, Okullarda Rehberlik
    ÖğretimÖğretim İlke ve Yöntemleri, Öğretim Teknolojileri, Sınıf Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
    Meslek ve sistemEğitimde Ahlak ve Etik, Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Eğitimde Araştırma Yöntemleri
    UygulamaÖğretmenlik Uygulaması I ve II

    Programlarda ayrıca öğrencinin kendi ilgi alanına göre seçebileceği meslek bilgisi seçmeli dersleri de bulunur.

    Her ders ne kazandırır?

    Ders adları tek başına içeriği anlatmayabilir. Program belgelerindeki ders tanımlarına dayanarak derslerin öğretmen adayına kazandırdıklarını şöyle özetleyebiliriz:[1]

    DersÖğretmen adayına kazandırdığı
    Eğitim PsikolojisiGelişim dönemlerini ve öğrenme kuramlarını tanıyıp öğrenciyi anlamak
    Öğretim İlke ve YöntemleriHedefe uygun yöntem ve teknik seçmek, ders planlamak
    Sınıf YönetimiÖğrenme ortamını düzenlemek, kuralları ve iletişimi yönetmek
    Eğitimde Ölçme ve DeğerlendirmeGeçerli ve güvenilir ölçme araçları hazırlamak, sonuçları yorumlamak
    Öğretim TeknolojileriTeknolojiyi öğretim hedeflerine hizmet edecek biçimde kullanmak
    Özel Eğitim ve KaynaştırmaÖzel gereksinimli öğrencileri tanımak, sınıf içi uyarlamalar yapmak
    Okullarda RehberlikÖğrencinin gelişimini desteklemek, rehberlik servisiyle iş birliği yapmak
    Eğitimde Ahlak ve EtikMesleki etik ilkeleri tanımak ve etik ikilemleri tartışabilmek
    Eğitimde Araştırma YöntemleriEğitim araştırmalarını okuyup değerlendirmek

    Tablodaki derslerin çoğu, sınıfa girildiği ilk gün doğrudan kullanılan bilgiler sunar. Özellikle ölçme-değerlendirme ve sınıf yönetimi, yeni öğretmenlerin en çok zorlandığını ifade ettiği alanlar arasında sayılır; bu dersleri öğretmenlik uygulamasıyla ilişkilendirerek çalışmak büyük fark yaratır.

    2018'de ne değişti?

    Güncelleme, meslek bilgisi derslerinde birkaç önemli değişiklik getirdi:[3][1]

    • Eğitim Sosyolojisi, Türk Eğitim Tarihi ve Eğitim Felsefesi, daha önce bazı programlarda seçmeliyken tüm programlarda zorunlu hâle geldi.
    • Eğitimde Ahlak ve Etik dersi tüm programlara zorunlu olarak eklendi.
    • Okul Deneyimi dersi kaldırıldı ve içeriği Öğretmenlik Uygulaması ile birleştirildi.
    • Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı dersinin yerine güncellenmiş Öğretim Teknolojileri dersi geldi.
    • Özel Eğitim ve Kaynaştırma ile Okullarda Rehberlik dersleri, öğretmen adaylarının uygulamada ihtiyaç duyacağı bilgi ve becerilere göre yeniden düzenlendi.

    Bu değişikliklerle programlar arasında ortak bir meslek bilgisi çekirdeği oluşturuldu.

    Kuramsal arka plan: Shulman

    Meslek bilgisi derslerinin neden gerekli olduğunu en iyi açıklayan isimlerden biri Lee Shulman'dır. Shulman 1986'da, öğretmen eğitimi araştırmalarının alan bilgisi ile genel pedagojiyi ayrı ayrı ele aldığını, ikisinin kesişimini ise ihmal ettiğini savundu. Bu kesişime pedagojik alan bilgisi adını verdi: bir konuyu başkalarının anlayabileceği biçimde temsil etme ve formüle etme bilgisi.[4]

    Bir yıl sonra Shulman öğretmenin bilgi tabanını yedi kategoride topladı: alan bilgisi, genel pedagojik bilgi, program bilgisi, pedagojik alan bilgisi, öğrenciler hakkında bilgi, eğitim bağlamları hakkında bilgi ve eğitimin amaçlarına ilişkin bilgi.[5] Meslek bilgisi derslerinin önemli bir kısmı bu kategorilere doğrudan karşılık gelir: eğitim psikolojisi öğrenciler hakkında bilgiyi, Türk eğitim sistemi dersi eğitim bağlamlarını, eğitim felsefesi ise eğitimin amaçlarını ele alır.

    Sık yapılan hata: "bunlar teorik dersler"

    Öğretmen adayları arasında meslek bilgisi derslerini alan derslerinden daha az önemli, "teorik" dersler olarak görme eğilimi yaygındır. Oysa sınıfa ilk kez giren bir öğretmenin karşılaştığı sorunların çoğu alan bilgisiyle değil, öğrencinin nasıl öğrendiği, sınıfın nasıl yönetileceği ve öğrenmenin nasıl ölçüleceğiyle ilgilidir. Bu soruların cevabı meslek bilgisi derslerindedir. Bu dersleri sınava hazırlanır gibi değil, ileride karşılaşacağınız gerçek bir sınıfı düşünerek çalışmak, hem uygulama döneminde hem de mesleğin ilk yıllarında belirgin bir fark yaratır.

    Uluslararası bakış

    Darling-Hammond, güçlü öğretmen eğitimi programlarının ortak özellikleri arasında öğrenme ve gelişim bilgisine dayalı sağlam bir kuramsal temel ile bu temeli sınıf uygulamasına bağlayan kapsamlı uygulama deneyimini sayar.[6] Meslek bilgisi derslerinin öğretmenlik uygulamasıyla bağlantısı bu nedenle önemlidir. Uygulama sürecini öğretmenlik uygulaması nedir? yazımızda anlattık.

    Öğrenciler için öneriler

    • Dersleri birbirine bağlayın: Eğitim psikolojisinde öğrendiğiniz bir gelişim kuramını, öğretim ilke ve yöntemleri dersinde hazırladığınız bir ders planına uygulayın.
    • Uygulamada gözlem yapın: Okulda gözlemlediğiniz bir sınıf yönetimi sorununu derste öğrendiğiniz stratejilerle karşılaştırın.
    • AGS'yi düşünün: AGS'nin eğitimin temelleri bölümü bu derslerle doğrudan ilişkilidir; AGS nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.

    Özet

    • Öğretmenlik lisans programları alan eğitimi, meslek bilgisi ve genel kültür olmak üzere üç ders grubundan oluşur.
    • 2018 güncellemesiyle Eğitim Sosyolojisi, Türk Eğitim Tarihi ve Eğitim Felsefesi tüm programlarda zorunlu oldu; Eğitimde Ahlak ve Etik dersi eklendi.
    • Okul Deneyimi dersi kaldırılarak içeriği Öğretmenlik Uygulaması ile birleştirildi.
    • Shulman'ın yaklaşımına göre öğretmeni alan uzmanından ayıran, konuyu öğretilebilir kılan pedagojik bilgidir.

    Sonuç

    Meslek bilgisi dersleri, öğretmenliği "bildiğini anlatmak" olmaktan çıkarıp kendine özgü bir uzmanlık alanına dönüştürür. 2018 güncellemesi bu derslerde tüm programlar için ortak bir çekirdek oluşturdu. Bu çekirdeğin değeri ise dersler birbirine ve okul uygulamasına bağlandığında ortaya çıkıyor.

    Sık sorulan sorular

    Öğretmenlik meslek bilgisi dersleri nelerdir?

    2018 programlarında Eğitime Giriş, Eğitim Sosyolojisi, Eğitim Psikolojisi, Eğitim Felsefesi, Öğretim Teknolojileri, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Türk Eğitim Tarihi, Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Sınıf Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Eğitimde Ahlak ve Etik, Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Özel Eğitim ve Kaynaştırma, Okullarda Rehberlik ile Öğretmenlik Uygulaması I-II yer alır.

    Meslek bilgisi dersleri tüm bölümlerde aynı mı?

    Evet, zorunlu meslek bilgisi dersleri tüm öğretmenlik programlarında ortaktır. Programlar arasındaki fark alan eğitimi derslerinde ortaya çıkar.

    2018'de meslek bilgisi derslerinde ne değişti?

    Eğitim Sosyolojisi, Türk Eğitim Tarihi ve Eğitim Felsefesi tüm programlarda zorunlu hâle geldi, Eğitimde Ahlak ve Etik eklendi, Okul Deneyimi kaldırılıp içeriği Öğretmenlik Uygulaması ile birleştirildi ve Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı dersi yerine Öğretim Teknolojileri dersi geldi.

    Meslek bilgisi derslerinin programdaki payı ne kadar?

    YÖK'ün 2018 programlarına göre dersler yaklaşık olarak yüzde 30-35 meslek bilgisi, yüzde 45-50 alan eğitimi ve yüzde 15-20 genel kültür derslerinden oluşur.

    Pedagojik formasyon dersleri meslek bilgisi dersleriyle aynı mı?

    Formasyon eğitimi de öğretmenlik meslek bilgisini kazandırmayı amaçlar ve benzer dersler içerir. Ancak eğitim fakültelerinde bu dersler dört yıla yayılarak alan eğitimiyle birlikte verilir.

    Meslek bilgisi dersleri AGS'de işe yarar mı?

    Evet. AGS'nin kapsamındaki eğitimin temelleri ile Türk millî eğitim sistemi ve mevzuatı konuları, meslek bilgisi dersleriyle doğrudan ilişkilidir.

    Kaynaklar

    1. 1

      Yükseköğretim Kurulu (2018). Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Lisans Programı. ↑ Metinde: abcç

    2. 2

      Yükseköğretim Kurulu (2018). Yeni Öğretmen Yetiştirme Lisans Programları Tanıtım Toplantısı. ↑ Metinde göster

    Tümünü gör · 4 kaynak dahaDaha az göster
    1. 3

      Çetin, A. vd. (2021). 2018-2019 Öğretim Yılında Güncellenen Öğretmen Yetiştirme Lisans Programının İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 52. ↑ Metinde göster

    2. 4

      Shulman, L. S. (1986). Those Who Understand: Knowledge Growth in Teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14. ↑ Metinde göster

    3. 5

      Shulman, L. S. (1987). Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform. Harvard Educational Review, 57(1), 1–22. ↑ Metinde göster

    4. 6

      Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21st-Century Teacher Education. Journal of Teacher Education, 57(3), 300–314. ↑ Metinde göster

    Atıf

    APA 7

    BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. BÖTE Blog. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri

    BibTeX

    @online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}

    Sitene göm

    Atıf kartını kendi sitenize ya da ders sayfanıza ekleyin. Kart APA 7 ve BibTeX kaydını birlikte taşır.

    Her sitede çalışır, JavaScript gerektirmez; bağlantı arama motorlarınca da görülür.

    <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri">
  <p><strong><a href="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri">Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?</a></strong> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>@online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}</pre>
  </details>
</blockquote>

    Hazır atıf kartı; yazı güncellendiğinde kart da kendiliğinden güncellenir.

    <iframe src="https://bote.web.tr/blog/embed/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri"
  title="Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?: atıf kartı (BÖTE Blog)"
  width="100%" height="360" loading="lazy"
  style="border:0;max-width:680px"></iframe>

    README, GitHub, Notion ve statik site üreticileri için.

    > **[Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?](https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri)** · BÖTE Blog
>
> BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. *BÖTE Blog*. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri

```bibtex
@online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}
```

    React ve Next.js bileşeni.

    const bibtex = `@online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}`;

export function BoteAtif() {
  return (
    <blockquote className="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri">
      <p><a href="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri"><strong>Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
      <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri</p>
      <details>
        <summary>BibTeX</summary>
        <pre>{bibtex}</pre>
      </details>
    </blockquote>
  );
}

    Vue 3 tek dosya bileşeni (Nuxt ile de çalışır).

    <script setup>
const bibtex = `@online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<template>
  <blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri">
    <p><a href="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri"><strong>Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
    <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri</p>
    <details>
      <summary>BibTeX</summary>
      <pre>{{ bibtex }}</pre>
    </details>
  </blockquote>
</template>

    Svelte ve SvelteKit bileşeni.

    <script>
  const bibtex = `@online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
  author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
  title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
  organization = {BÖTE Blog},
  year         = {2026},
  date         = {2026-09-25},
  url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
  langid       = {turkish}
}`;
</script>

<blockquote class="bote-atif" cite="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri">
  <p><a href="https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri"><strong>Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?</strong></a> · BÖTE Blog</p>
  <p>BÖTE Editör Ekibi. (2026, 25 Eylül). Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?. <i>BÖTE Blog</i>. https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri</p>
  <details>
    <summary>BibTeX</summary>
    <pre>{bibtex}</pre>
  </details>
</blockquote>

    Atıf verisini JSON olarak çekip sayfaya ekler.

    // Sayfanızda <div id="bote-atif"></div> bulunmalı.
const yanit = await fetch("https://bote.web.tr/blog/atif/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri.json");
const atif = await yanit.json();

const kutu = document.getElementById("bote-atif");
const baslik = Object.assign(document.createElement("a"), { href: atif.url, textContent: atif.title });
const apa = Object.assign(document.createElement("p"), { textContent: atif.apa });
const bib = Object.assign(document.createElement("pre"), { textContent: atif.bibtex });
kutu.append(baslik, apa, bib);

    APA 7 metnini yazdırır, BibTeX kaydını .bib dosyasına ekler.

    import requests

atif = requests.get("https://bote.web.tr/blog/atif/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri.json", timeout=10).json()

print(atif["apa"])  # APA 7
with open("kaynaklar.bib", "a", encoding="utf-8") as bib:
    bib.write(atif["bibtex"] + "\n")  # BibTeX

    biblatex ile APA 7 biçeminde kaynakça.

    % 1) BibTeX kaydını kaynaklar.bib dosyasına ekleyin:
%    @online{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri,
%      author       = {{BÖTE Editör Ekibi}},
%      title        = {Öğretmenlik Meslek Bilgisi Dersleri Nelerdir?},
%      organization = {BÖTE Blog},
%      year         = {2026},
%      date         = {2026-09-25},
%      url          = {https://bote.web.tr/blog/ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri},
%      langid       = {turkish}
%    }

% 2) Belgede APA 7 biçemiyle kullanın:
\documentclass{article}
\usepackage[style=apa]{biblatex}
\addbibresource{kaynaklar.bib}
\begin{document}
Ayrıntı için bkz. \parencite{bote-ogretmenlik-meslek-bilgisi-dersleri}.
\printbibliography
\end{document}
    Nasıl eklenir? JSON verisi

    Yayın tarihi:

    Bunlar da ilginizi çekebilir