--- title: "Öğrenme Stilleri Gerçek mi? Görsel, İşitsel, Kinestetik" url: https://bote.web.tr/blog/ogrenme-stilleri-efsanesi author: BÖTE Editör Ekibi published: 2026-10-31 updated: 2026-10-31 category: Eğitim Bilimleri ve Kuramlar description: "Öğrenme stilleri (görsel, işitsel, kinestetik) gerçek mi? Uyum hipotezi, araştırma bulguları, öğretmenlerdeki yaygınlığı ve bunun yerine ne işe yarıyor." --- # Öğrenme Stilleri Gerçek mi? Görsel, İşitsel, Kinestetik > Öğrenme stilleri (görsel, işitsel, kinestetik) gerçek mi? Uyum hipotezi, araştırma bulguları, öğretmenlerdeki yaygınlığı ve bunun yerine ne işe yarıyor. Yazan: BÖTE Editör Ekibi · Yayın: 2026-10-31 · Güncelleme: 2026-10-31 · 3 dk okuma · https://bote.web.tr/blog/ogrenme-stilleri-efsanesi ## Özet - İnsanların öğrenme **tercihleri** farklı olabilir; ama öğretimi bu tercihe uydurmanın öğrenmeyi artırdığına dair **güçlü kanıt yok**. - Pashler ve arkadaşları (2008) bu iddiayı sınayacak deney desenini tanımladı; bu desendeki çalışmalar **uyum hipotezini desteklemedi**. - Buna rağmen inanç yaygın: İngiltere'de öğretmenlerin **%93**'ü, Hollanda'da **%96**'sı öğrenme stilleri ifadesine katıldı. - Yükseköğretim araştırmalarının **%89**'u (2013-2015, 109 çalışma) öğrenme stillerini destekler biçimde yazılmıştı. - Kanıtı güçlü teknikler: **deneme sınavları** ve **aralıklı tekrar**. "Ben görsel öğrenenim" cümlesi okullarda çok yaygın. Öğrenme stilleri fikri öğretmen yetiştirme programlarında, kişisel gelişim kitaplarında ve okul rehberlik etkinliklerinde sıkça karşımıza çıkıyor. Ama araştırmalar bu fikrin en önemli iddiasını desteklemiyor. Bu yazı öğrenme stilleri kavramını, sınanma biçimini, araştırma bulgularını ve onun yerine kanıtı güçlü olan yaklaşımları anlatıyor.[1] ## Öğrenme stilleri ne iddia ediyor? Öğrenme stilleri, bireylerin hangi öğretim ya da çalışma biçiminin kendileri için en etkili olduğu konusunda farklılaştığı düşüncesi. En bilinen sınıflandırma görsel, işitsel ve kinestetik (dokunsal); VARK gibi ölçekler okuma-yazma tercihini de ekliyor. Pashler ve arkadaşlarının tanımına göre bu alandaki en yaygın ve öğretim açısından en önemli iddia **uyum (meshing) hipotezi**: öğretim, öğrencinin tercih ettiği biçimde sunulursa öğrenme artar.[1] Burada iki iddiayı ayırmak önemli. İnsanların farklı tercihleri olması tartışmalı değil; tartışmalı olan, bu tercihe göre öğretimin daha iyi öğrenme sağladığı. ## Doğru sınama nasıl yapılır? Pashler ve arkadaşları 2008'de uyum hipotezini sınamak için gereken deney desenini tanımladı: öğrenciler önce stillerine göre gruplanır, sonra her grup farklı öğretim yöntemlerine rastgele atanır ve aynı testle ölçülür. Hipotezin doğru olması için **çaprazlaşan bir etkileşim** görülmeli: görsel öğrenenler görsel öğretimle, işitsel öğrenenler işitsel öğretimle daha iyi öğrenmeli. Yazarlar bu desene uyan çok az çalışma bulunduğunu, bulunanların da hipotezle çeliştiğini bildirdi ve öğrenme stillerini değerlendirmenin genel eğitim uygulamasına dahil edilmesi için yeterli kanıt olmadığı sonucuna vardı.[1] Sonraki deneyler de benzer sonuç verdi. Rogowsky, Calhoun ve Tallal, yetişkinlerde işitsel ya da görsel tercih ile sesli kitap ya da yazılı metin biçimindeki öğretim arasındaki uyumun anlamaya etkisini sınadı ve uyumun anlamayı artırmadığını gösterdi.[2] Husmann ve O'Loughlin anatomi dersindeki üniversite öğrencilerinde VARK stillerini ve çalışma stratejilerini inceledi; öğrencilerin çoğu kendi stiline uygun stratejilerle çalışmıyordu ve stiline uygun çalışmak ders başarısıyla ilişkili değildi.[3] ## Yaygın bir nöromit Kanıt zayıf olsa da inanç güçlü. Dekker ve arkadaşları İngiltere'den 137 ve Hollanda'dan 105 olmak üzere 242 öğretmene nöromit ifadeleri sordu: öğretmenler ifadelerin %49'una inandı; "bireyler tercih ettikleri öğrenme stilinde bilgi aldıklarında daha iyi öğrenir" ifadesini İngiltere'de **%93**, Hollanda'da **%96** oranında doğru kabul etti. Dikkat çekici bir bulgu da beyinle ilgili genel bilgisi fazla olan öğretmenlerin nöromitlere daha çok inanmasıydı.[4] Yükseköğretim araştırmaları da bu inancı besliyor. Newton, ERIC ve PubMed'de 2013-2015 arasında yayımlanmış 109 çalışmayı inceledi; çalışmaların **%89**'u öğrenme stillerini doğrudan ya da dolaylı biçimde destekleyen bir dille yazılmıştı.[5] Türkiye'de de durum farklı görünmüyor: Kara Erol ve Dönmez'in 126 sosyal bilgiler öğretmen adayıyla yaptığı çalışma, adayların öğrenme stilleri dahil birçok nöromite sahip olduğunu raporladı.[6] ## Eleştiriler: neden sorun? Kirschner, öğrenme stilleri fikrine iki temel itiraz sıralıyor: insanları birbirinden kesin çizgilerle ayrılan "tiplere" bölmenin dayanağı zayıf ve uyum uygulamasının öğrenmeyi artırdığına dair kanıt yok. Yazara göre öğretmen eğitiminde bu fikrin yayılmaya devam etmesi, kanıta dayalı yöntemlere ayrılabilecek zamanı ve kaynağı tüketiyor.[7] Pratik bir sorun daha var: bir öğrenciyi "işitsel" diye etiketlemek, ona yalnız dinleyerek çalışmasını önermek demek; oysa birçok içerik doğası gereği belirli bir biçim istiyor. Bir haritayı dinleyerek, bir telaffuzu okuyarak öğrenmek zor. Bu yüzden sunum biçimini öğrencinin stili değil, **içeriğin doğası** belirlemeli. ## Bunun yerine ne işe yarıyor? Dunlosky ve arkadaşlarının on öğrenme tekniğini karşılaştıran incelemesi, yararı en yüksek iki tekniği belirledi: **deneme sınavları** (kendini sınama) ve **aralıklı tekrar**. Yeniden okuma, altını çizme ve özetleme ise yararı düşük teknikler arasındaydı.[8] Bu tekniklerin ortak yanı, öğrencinin "stiline" bakmadan herkes için işe yaraması. Farklı biçimleri birlikte kullanmak (örneğin metinle birlikte uygun bir şekil) da çoğu öğrenciye yarar; bunun nedeni öğrenme stilleri değil, bilginin birden fazla yoldan işlenmesi. Bu konuda [çoklu ortam öğrenme ilkeleri](https://bote.web.tr/blog/coklu-ortam-ogrenme-ilkeleri) yazısına bakabilirsiniz. ## AGS ve öğretmen adayları için AGS'nin eğitim bilimleri alt testinin konuları arasında öğrenme psikolojisi ile öğretim yöntem ve teknikleri var.[9] Öğrenme stilleri bu başlıklarda karşılaşılabilecek bir kavram; sorularda kavramın tanımı sorulabilir, ama sınıfta karar verirken araştırmaların ne dediğini bilmek öğretmen adayı için asıl önemli olan. Öğrencilerinizin tercihlerini bilmek onları tanımanıza yardım eder; ama öğretimi tasarlarken içeriğin gerektirdiği biçimi ve kanıtı güçlü teknikleri esas almak daha güvenli bir yol. ## Sık Sorulan Sorular ### Öğrenme stilleri gerçek mi? İnsanların görsel, işitsel ya da yaparak öğrenmeye dair tercihleri olabilir. Ama öğretimi bu tercihe uydurmanın öğrenmeyi artırdığı iddiası (uyum hipotezi), Pashler ve arkadaşlarının 2008 incelemesine göre uygun deney desenleriyle desteklenmedi. ### Görsel, işitsel, kinestetik öğrenme nedir? Öğrencilerin bilgiyi en iyi görerek, dinleyerek ya da yaparak öğrendiği varsayımına dayanan bir sınıflandırma; VARK gibi ölçeklerle belirlenmeye çalışılıyor. ### Uyum (meshing) hipotezi nedir? Öğretimin öğrencinin öğrenme stiline uygun biçimde sunulursa daha iyi öğrenileceği iddiası. Örneğin "görsel öğrenen"e görsel ağırlıklı öğretim. ### Öğretmenler öğrenme stillerine inanıyor mu? Dekker ve arkadaşlarının 2012 çalışmasında İngiltere'de öğretmenlerin %93'ü, Hollanda'da %96'sı öğrenme stilleri ifadesini doğru kabul etti. Türkiye'de de öğretmen adaylarında benzer nöromitler raporlandı. ### Öğrenme stilleri yerine ne kullanılmalı? Dunlosky ve arkadaşlarının 2013 incelemesine göre yararı en yüksek iki çalışma tekniği deneme sınavları ve aralıklı tekrar. İçeriğin doğası (örneğin harita için görsel, telaffuz için işitsel) sunum biçimini belirlemeli. ### Öğrenme stilleri AGS'de çıkar mı? AGS eğitim bilimleri alt testinde öğrenme psikolojisi ve öğretim yöntem ve teknikleri konuları var; öğrenme stilleri bu başlıklar altında karşılaşılabilecek bir kavram. ## Kaynaklar 1. Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D. ve Bjork, R. (2008). Learning styles: Concepts and evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105–119. https://doi.org/10.1111/j.1539-6053.2009.01038.x (EN, erişim: 2026-10-31) 2. Rogowsky, B. A., Calhoun, B. M. ve Tallal, P. (2015). Matching learning style to instructional method: Effects on comprehension. Journal of Educational Psychology, 107(1), 64–78. https://doi.org/10.1037/a0037478 (EN, erişim: 2026-10-31) 3. Husmann, P. R. ve O'Loughlin, V. D. (2019). Another nail in the coffin for learning styles? Disparities among undergraduate anatomy students' study strategies, class performance, and reported VARK learning styles. Anatomical Sciences Education, 12(1), 6–19. https://doi.org/10.1002/ase.1777 (EN, erişim: 2026-10-31) 4. Dekker, S., Lee, N. C., Howard-Jones, P. ve Jolles, J. (2012). Neuromyths in education: Prevalence and predictors of misconceptions among teachers. Frontiers in Psychology, 3, 429. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00429 (EN, erişim: 2026-10-31) 5. Newton, P. M. (2015). The learning styles myth is thriving in higher education. Frontiers in Psychology, 6, 1908. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01908 (EN, erişim: 2026-10-31) 6. Kara Erol, B. ve Dönmez, C. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının beyin fonksiyonlarına yönelik doğru bilgilerinin ve nöromitlerinin belirlenmesi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 14(51), 258–272. https://avesis.gazi.edu.tr/yayin/ef9df139-74c3-4bb1-8048-3dd22359bd41/sosyal-bilgiler-ogretmen-adaylarinin-beyin-fonksiyonlarina-yonelik-dogru-bilgilerinin-ve-noromitlerinin-belirlenmesi (TR, erişim: 2026-10-31) 7. Kirschner, P. A. (2017). Stop propagating the learning styles myth. Computers & Education, 106, 166–171. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.12.006 (EN, erişim: 2026-10-31) 8. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J. ve Willingham, D. T. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. https://doi.org/10.1177/1529100612453266 (EN, erişim: 2026-10-31) 9. ÖSYM (2026). 2026 Millî Eğitim Bakanlığı Akademi Giriş Sınavı (MEB-AGS) Kılavuzu. https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/7/basvuru-kilavuzu-p9djhk-30105733.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)