---
title: "BİLSEM Nedir? Tanılama Süreci, Programlar ve Takvim"
url: https://bote.web.tr/blog/bilsem-nedir
author: BÖTE Editör Ekibi
published: 2026-10-31
updated: 2026-10-31
category: Eğitim Bilimleri ve Kuramlar
description: "BİLSEM nedir, öğrenciler nasıl seçilir? Aday gösterme, %20 sınırı, ön ve bireysel değerlendirme takvimi, yetenek alanları, programlar ve devam kuralları."
---

# BİLSEM Nedir? Tanılama Süreci, Programlar ve Takvim

> BİLSEM nedir, öğrenciler nasıl seçilir? Aday gösterme, %20 sınırı, ön ve bireysel değerlendirme takvimi, yetenek alanları, programlar ve devam kuralları.

Yazan: BÖTE Editör Ekibi · Yayın: 2026-10-31 · Güncelleme: 2026-10-31 · 3 dk okuma · https://bote.web.tr/blog/bilsem-nedir

## Özet

- BİLSEM, özel yetenekli öğrencilerin **okul saatleri dışında** eğitim aldığı MEB kurumu.
- Tanılama **ilkokul 1, 2 ve 3. sınıflarda**, üç alanda yapılıyor: **genel zihinsel, resim, müzik**.
- Her sınıf düzeyinde öğrencilerin **en fazla %20**'si aday gösterilebiliyor; bir öğrenci en fazla iki alandan aday olabiliyor.
- Süreç: öğretmen gözlem formu, okul komisyonu, tabletle **ön değerlendirme**, **bireysel değerlendirme**, kayıt.
- Programlar: uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme, özel yetenekleri geliştirme, proje üretimi ve yönetimi.

Bilim ve sanat merkezleri (BİLSEM), Türkiye'de özel yetenekli öğrencilere yönelik devlet okullarının dışındaki ana kurum. Her yıl binlerce aile çocuklarının BİLSEM'e aday gösterilip gösterilmeyeceğini merak ediyor. Bu yazı BİLSEM'in ne olduğunu, öğrencilerin nasıl seçildiğini ve merkezlerde hangi programların uygulandığını MEB'in yönetmelik, yönerge ve 2025-2026 tanılama kılavuzundan anlatıyor.[1]

## BİLSEM nedir?

BİLSEM'ler, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında özel yetenekli öğrencilere hizmet veren MEB kurumları. Yönetmeliğe göre BİLSEM'e kaydı yapılan öğrenciler beş programa alınıyor: uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme, özel yetenekleri geliştirme ve proje üretimi ve yönetimi; tamamlanan her program için "Program Tamamlama Belgesi" veriliyor.[2] Bu yapı, 573 sayılı KHK'nin özel eğitim gerektiren bütün bireylerin ilgi, istek, yeterlik ve yetenekleri doğrultusunda özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılması ilkesine dayanıyor.[3]

BİLSEM'in işleyişini 1 Aralık 2022 tarihli BİLSEM Yönergesi düzenliyor. Yönergeye göre eğitim, öğrencinin örgün eğitimde **gördüğü saatler dışında**, hafta içi ve/veya hafta sonu planlanıyor; süreç öğrencinin okulu, veli ve BİLSEM arasındaki iş birliğiyle yürütülüyor ve programlar okul programlarıyla bütünlük oluşturacak şekilde hazırlanıyor.[4] Yani BİLSEM okulun yerine geçmiyor, onu tamamlıyor.

## Kimler aday gösterilebilir?

2025-2026 kılavuzuna göre tanılama, **ilkokul 1, 2 ve 3. sınıf** seviyelerinde üç yetenek alanında yapılıyor: **genel zihinsel yetenek**, **resim yeteneği** ve **müzik yeteneği**. Aday gösterme kuralları:[1]

- Sınıf öğretmeni, önerdiği öğrenci için **gözlem formunu** dolduruyor; aday gösterme kararını okul müdürünün başkanlığındaki **okul yönlendirme komisyonu** veriyor.
- Her ilkokulda 1, 2 ve 3. sınıf seviyelerinde, her seviyedeki toplam öğrenci sayısının **en fazla %20'si** aday gösterilebiliyor.
- Bir öğrenci **en fazla iki** yetenek alanından aday gösterilebiliyor; ikinci alan %20'lik dilimi etkilemiyor.
- Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler %20'lik kontenjanın içinde değerlendiriliyor; total görme, total işitme yetersizliği ya da otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler raporla belgelendirildiğinde ön değerlendirmeden muaf tutulabiliyor.

MEB, kılavuzu her yıl ayrı bir duyuruyla yayımlıyor; 2026-2027 süreci için yeni kılavuz esas alınmalı.[5]

## Tanılama takvimi

2025-2026 kılavuzundaki takvim, sürecin bütün aşamalarını gösteriyor:[1]

| Aşama | 2025-2026 tarihi |
|---|---|
| Gözlem formlarının doldurulması | 21-27 Kasım 2025 |
| Ön değerlendirme uygulamaları (tablet) | 15 Aralık 2025 - 20 Şubat 2026 |
| Bireysel değerlendirmeye kalanların ilanı | 27 Şubat 2026 |
| Ön değerlendirme itirazları | 2-6 Mart 2026 |
| Bireysel değerlendirme uygulamaları | 6 Nisan - 19 Haziran 2026 |
| Kayıt hakkı kazananların ilanı | 3 Temmuz 2026 |
| Bireysel değerlendirme itirazları | 6-10 Temmuz 2026 |
| Kayıt | 27 Temmuz - 28 Ağustos 2026 |

Veri notu: BİLSEM Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu 2025-2026; 2026-2027 takvimi yeni kılavuzla açıklanır. Erişim 31 Ekim 2026.

Ön değerlendirmede belirlenen puanın üzerinde performans gösteren öğrenciler, il tanılama sınav komisyonunca Bakanlığın belirlediği ölçme aracıyla bireysel değerlendirmeye alınıyor.[1]

## BİLSEM'deki programlar

Yönergeye göre BİLSEM'e kayıtlı öğrenciler sırasıyla şu programlardan geçiyor:[4]

| Program | Kısa açıklama |
|---|---|
| Uyum | Öğrencinin BİLSEM'e ve yöntemlerine uyumu |
| Destek eğitim | Genel zihinsel yetenek alanından tanılananlara disiplinler arası destek |
| Bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF) | Destek eğitimi tamamlayan genel zihinsel yetenek öğrencilerinin yeteneklerini fark etmesi |
| Özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) | Resim ve müzikte uyumdan, genel zihinsel alanda BYF'den sonra yeteneğin geliştirilmesi |
| Proje üretimi ve yönetimi | Öğrencinin ilgi ve yeteneğine göre danışman öğretmenle proje |

Devam kuralı da net: bir öğretim yılında özürsüz devamsızlık eğitim süresinin **%30'unu** geçemiyor; %20'ye ulaşan öğrenciye uyarı gönderiliyor ve sınırı aşanların kaydı dönem sonunda siliniyor.[4]

## Araştırmalar ne diyor?

Uluslararası alanyazın, üstün yeteneği tek bir testle belirlenen sabit bir özellik olarak değil, alana özgü ve zamanla gelişen bir potansiyel olarak görmeye yöneliyor. Subotnik, Olszewski-Kubilius ve Worrell'in kapsamlı derlemesi, yeteneğin gelişiminde fırsatların, motivasyonun ve sistematik eğitimin belirleyici olduğunu vurguluyor.[6] BİLSEM'in alan bazlı (genel zihinsel, resim, müzik) tanılaması ve aşamalı programları bu yaklaşımla uyumlu.

Özel yeteneklilere yönelik uygulamaların etkisine dair en kapsamlı kanıt, yetenek gruplaması ve hızlandırma üzerine yüz yıllık araştırmayı birleştiren Steenbergen-Hu, Makel ve Olszewski-Kubilius'un ikinci düzey meta-analizinden geliyor: hızlandırma ve özel yetenekli öğrencilere yönelik özel gruplama, bu öğrencilerin akademik başarısına olumlu etki gösteriyor.[7] Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği de destek eğitim odalarında özel yetenekli öğrencilere zenginleştirme ve hızlandırma yoluyla eğitim verilmesini öngörüyor.[2]

## Öğretmenler ve öğretmen adayları için

Süreç sınıf öğretmeninin gözlemiyle başlıyor; yani BİLSEM tanılamasının ilk ve en kritik adımı öğretmenin elinde. Öğretmen adayları için konu, AGS'nin eğitim bilimleri alt testinde rehberlik ve gelişim psikolojisi, ÖABT Özel Eğitim'de ise "öğrenme güçlüğü ve özel yetenek" başlığı altında karşılarına çıkıyor.[8] Özel yetenekli öğrencilerin okul içindeki desteği için [destek eğitim odası nedir?](https://bote.web.tr/blog/destek-egitim-odasi-nedir) yazısına bakın.

## Sık Sorulan Sorular

### BİLSEM nedir?

Bilim ve sanat merkezi; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı, özel yetenekli öğrencilere okuldaki eğitimlerinin yanında, okul saatleri dışında hafta içi ya da hafta sonu eğitim veren kurum.

### BİLSEM'e kimler girebilir?

2025-2026 kılavuzuna göre ilkokul 1, 2 ve 3. sınıflarda genel zihinsel, resim ya da müzik yetenek alanında aday gösterilen ve tanılama sürecini başarıyla geçen öğrenciler.

### BİLSEM'e nasıl aday gösterilir?

Sınıf öğretmeni gözlem formunu doldurur, okul yönlendirme komisyonu aday gösterilecek öğrencilere karar verir. Her sınıf düzeyindeki öğrencilerin en fazla %20'si aday gösterilebilir.

### BİLSEM sınavı nasıl yapılır?

İki aşamalı: tablet bilgisayarla yapılan ön değerlendirme ve ön değerlendirmede belirlenen puanın üzerinde kalanların alındığı bireysel değerlendirme. 2025-2026'da ön değerlendirme 15 Aralık-20 Şubat, bireysel değerlendirme 6 Nisan-19 Haziran arasındaydı.

### BİLSEM'de hangi programlar var?

Uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF), özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) ile proje üretimi ve yönetimi programları.

### BİLSEM'de devamsızlık sınırı var mı?

Yönergeye göre bir öğretim yılında özürsüz devamsızlık eğitim süresinin %30'unu geçemez; %20'ye ulaşınca uyarı gönderilir ve sınırı aşanların kaydı dönem sonunda silinir.

## Kaynaklar

1. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2025). Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu 2025-2026. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_11/12190510_20252026bilimsanatmerkezleriogrencitanilamaveyerlestirmeklavuzu.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)
2. Mevzuat Bilgi Sistemi (RG 7/7/2018, 30471; son değişiklik RG 25/10/2022, 31994) (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.24736.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)
3. Mevzuat Bilgi Sistemi (RG 6/6/1997, 23011 mükerrer) (1997). Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (573). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/4.5.573.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)
4. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2022). Millî Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (1/12/2022). https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/06214921_BIYLIYM_VE_SANAT_MERKEZLERIY_YOYNERGESIY.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)
5. Millî Eğitim Bakanlığı (2025). BİLSEM Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu Yayımlandı. https://www.meb.gov.tr/bilsem-ogrenci-tanilama-ve-yerlestirme-kilavuzu-yayimlandi/haber/38948/tr (TR, erişim: 2026-10-31)
6. Subotnik, R. F., Olszewski-Kubilius, P. ve Worrell, F. C. (2011). Rethinking giftedness and gifted education: A proposed direction forward based on psychological science. Psychological Science in the Public Interest, 12(1), 3–54. https://doi.org/10.1177/1529100611418056 (EN, erişim: 2026-10-31)
7. Steenbergen-Hu, S., Makel, M. C. ve Olszewski-Kubilius, P. (2016). What one hundred years of research says about the effects of ability grouping and acceleration on K–12 students' academic achievement. Review of Educational Research, 86(4), 849–899. https://doi.org/10.3102/0034654316675417 (EN, erişim: 2026-10-31)
8. ÖSYM (2026). 2026 Millî Eğitim Bakanlığı Akademi Giriş Sınavı (MEB-AGS) Kılavuzu. https://dokuman.osym.gov.tr/web/2026/7/basvuru-kilavuzu-p9djhk-30105733.pdf (TR, erişim: 2026-10-31)